Analyse

Waarom het (g)een goed idee is kinderen te vaccineren

Een coronaprik voor kinderen komt steeds dichterbij. In de VS kunnen kinderen vanaf 12 het Pfizervaccin krijgen, en onderzoek naar nog jongere kinderen is onderweg. Maar is een kindervaccin tegen corona wel zo’n goed idee? Of is het helemaal niet nodig?

De Amerikaanse Isabelle King (14) krijgt een dosis van het Moderna-vaccin in Houston. Haar tweelingzus Alexandra kijkt toe. Beeld HH / The New York Times Syndication
De Amerikaanse Isabelle King (14) krijgt een dosis van het Moderna-vaccin in Houston. Haar tweelingzus Alexandra kijkt toe.Beeld HH / The New York Times Syndication

Doe maar wel

‘Een veelbelovende ontwikkeling in de strijd tegen het virus’, zo noemde de Amerikaanse president Joe Biden het. Sinds deze week kunnen ook Amerikaanse tieners vanaf 12 jaar oud zich laten inenten met het coronavaccin van Pfizer. Een belangrijke stap voor de Amerikaanse cultuur, met zijn vele zomerkampen, sportschoolteams en ‘drama classes’, maar ook andere landen maken aanstalten om kinderen in te enten. ‘Houd je schouders en spieren klaar en, als je wilt, ook de kinderen’, reageerde de Israëlische premier Benjamin Netanyahu strijdvaardig op de Amerikaanse uitbreiding van de vaccinleeftijd.

Hoewel kinderen veel minder ziek worden van het coronavirus dan volwassenen, is er best iets voor grootschalige jeugdvaccinatie te zeggen. Kinderen kunnen de epidemie gaande houden, door het virus aan elkaar door te geven op school en mee naar huis te nemen. In heel zeldzame gevallen kunnen ook gezonde kinderen knap ziek worden van corona: in ons land belandden tot dusver nog altijd zo’n 450 kinderen van onder de 15 jaar in het ziekenhuis. En er zijn de eventuele langetermijngevolgen, zoals de vermoeidheidsaandoening long covid, of het zeldzame jeugdontstekingssyndroom MIS-C, dat heel af en toe optreedt na zelfs een milde corona-infectie.

De fabrikanten zijn intussen bezig hun vaccins te testen op een telkens jongere groep, zoals gebruikelijk is bij de vaccinontwikkeling. Zo onderzoekt Pfizer momenteel ook hoe het vaccin 2- tot en met 11-jarigen beschermt, en hebben Moderna en AstraZeneca hun proeven in de VS en het Verenigd Koninkrijk al uitgebreid tot baby’s vanaf 6 maanden oud, een groep die gemiddeld genomen iets verhoogd risico op coronacomplicaties heeft.

De resultaten zien er tot dusver rooskleurig uit. Zo zag Pfizer bij zijn proef onder 2.260 Amerikaanse tieners van 12 tot en met 15 jaar geen ziektegevallen meer bij ingeënten, tegenover 18 bij een controlegroep die een placebo kreeg. En dat met maar iets meer bijwerkingen: 20 procent kreeg verhoging, tegenover 17 procent bij oudere gevaccineerden.

Bij jongere kinderen laten tussentijdse onderzoeksresultaten in elk geval een sterke immuunreactie zien. ‘Kinderen maken zulke torenhoge hoeveelheden antistoffen aan, dat het zelfs de vraag is of ze al genoeg hebben aan een halve dosering, of één prik’, zegt epidemioloog en kinderarts Patricia Bruijning (UMC Utrecht). Dergelijk onderzoek is dan ook gaande.

Doe maar niet

Maar zo ver is het nog niet. ‘Ik ben zeker niet zo ver dat ik nu al zeg: we moeten overgaan tot het vaccineren van al onze tieners’, zegt Bruijning. ‘Ik ben bang dat je dan op veel weerstand zou stuiten, wat me in deze fase niet verstandig lijkt. Laten we eerst zorgen voor meer onderzoek en meer data, en kijken wat er gebeurt in andere landen waar ze al wat verder zijn, om een goede afweging te maken.’

Nederland heeft een traditie in terughoudend vaccineren. Bovendien zijn de vaccins voorlopig schaars; áls een kindervaccin aan de orde komt, zou het waarschijnlijk pas in het najaar zijn. Cruciale vraag tegen die tijd: in hoeverre is het vaccineren van kinderen dan nog nodig? Zo doet de situatie in Israël vermoeden dat het ook zonder kindervaccin best aardig lukt om het virus eronder en het openbare leven weer op gang te krijgen.

Maar dat kan schijn zijn, waarschuwt Bruijning. ‘Wat je vaker ziet bij zo’n nieuw vaccinatieprogramma, is een fase waarbij het virus bijna weg lijkt omdat je het een gevoelige klap hebt toegebracht.’ In het najaar, als het winter wordt en de meeste coronamaatregelen weg zijn, kan het virus misschien een comeback maken, al dan niet in de vorm van nieuwe virusvarianten waarop vaccins minder greep hebben. ‘Wat er dan gaat gebeuren, weet je pas als je het ziet gebeuren.’

Overigens hoeft zo’n opleving van het virus niet meteen uit te monden in vaccinatie van álle kinderen. In ons land komen 16- en 17-jarigen met een onderliggend gezondheidsprobleem, op advies van de Gezondheidsraad, nu al in aanmerking voor het Pfizervaccin. ‘Je zou een situatie kunnen krijgen zoals bij de griepprik’, zegt Bruijning, ‘waarbij we een groep kinderen aanwijzen waarvan we zeggen: voor hen is het verstandig zo’n prik te halen.’

In het verlengde daarvan zou Nederland ertoe kunnen overgaan het vaccin beschikbaar te stellen voor kinderen van kwetsbare ouders, zodat die het virus niet via hun kinderen in huis halen. Het vaccin aanbieden voor alle kinderen is weer een flinke stap verder. Daarbij zal vooral worden meebewogen met de mate waarin het virus kinderen zelf schade kan toebrengen, verwacht Bruijning. ‘We kunnen kinderen niet alleen maar vaccineren omdat volwassenen er wat aan hebben. Dat zijn we in Nederland echt niet gewend.’

Zelf zou Bruijning haar kinderen, als die keuze er was, nu al laten vaccineren. ‘Omdat het virus nu nog flink rondgaat, ook onder tieners. Maar ik ben niet de gemiddelde Nederlander. En mocht de incidentie flink afnemen, zoals in Israël, dan zou ik die noodzaak zelf ook veel minder zien.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden