Waarom Google stopt met te upgraden telefoon

Een mobiele telefoon met losse onderdelen die je kunt vervangen: klinkt goed. Dus waarom stopt Google met de ontwikkeling van de door een Nederlander bedachte blokkentelefoon?

null Beeld x
Beeld x

Het leek een mooie belofte: smartphones die uit losse onderdelen zijn opgebouwd, zodat gebruikers na verloop van tijd onderdelen kunnen vervangen door betere, en ze niet elke twee jaar een nieuw apparaat hoeven aan te schaffen. Maar vorige week heeft grootmacht Google de stekker uit zijn modulaire telefoon Project ARA getrokken. Was het toch niet zo'n goed idee?

(Tekst gaat verder onder foto).

null Beeld x
Beeld x

De gedachte achter Project ARA was niet nieuw. Elke computerhobbyist die in de jaren negentig een personal computer had, wist dat je deze na verloop van tijd kon opfrissen door er nieuwe componenten in te zetten. Een betere beeldkaart, een grotere harde schijf, meer geheugen en soms zelfs een snellere processor. Desktopcomputers waren in die tijd flinke kasten; blikken dozen waarin fabrikanten ruimten hadden gereserveerd waar gebruikers nieuwe onderdelen in konden 'prikken'.

In de computerwereld is dit concept zo goed als verdwenen. Moderne pc's zijn nauwelijks meer te 'upgraden'. Het zijn alles-in-eenapparaten geworden, elegant en strak vormgegeven. Met de doos van weleer verdween ook de modulariteit.

(Tekst gaat verder onder foto).

null Beeld
Beeld

Voor mobiele telefoons gold vanaf het begin dat ze zo klein mogelijk moesten zijn - ze moeten immers in de broekzak passen - waardoor fabrikanten altijd geïntegreerde apparaten hebben gemaakt. Losse onderdelen konden vaak wel worden vervangen, maar zelf componenten upgraden, zodat een telefoon bij de tijd blijft, was nauwelijks mogelijk.

Dus koopt de Nederlander volgens de Consumentenbond gemiddeld elke tweeënhalf jaar een nieuwe smartphone. Dat leidt tot verspilling, omdat lang niet alle onderdelen van de telefoon verouderd zijn, en tot extra druk op het milieu. Waarom gaan we het concept van componenten niet toepassen op mobieltjes, dacht de Nederlandse industrieel vormgever Dave Hakkens in 2013. Hij is de grondlegger van het blokjestelefoonconcept. Telkens als een onderdeel van de smartphone verouderd is, bijvoorbeeld de camera of de processor, kan dat worden vervangen door een beter 'blokje' in te klikken.

Diverse fabrikanten hebben aan een modulaire telefoon gewerkt, maar het is - op de eveneens Nederlandse FairPhone na - nauwelijks tot commerciële producten gekomen. Want er zitten een paar flinke nadelen aan de modulaire telefoon. 'Losse modules hebben een eigen behuizing nodig die gewicht en vooral volume toevoegen', reageert Renee Wever, hoogleraar industrieel ontwerpen aan de universiteit van Linköping in Zweden, per e-mail. Dat betekent een dikkere telefoon, terwijl de trend juist is om telefoons steeds lichter en dunner te maken, stelt Wever. Een modulaire telefoon gaat dus tegen de trend in.

(Tekst gaat verder onder foto).

null Beeld x
Beeld x
Project ARA Modulaire telefoon met zes blokken. Voor bijvoorbeeld een extra accu voor onderweg, een betere camera of een sensor om luchtkwaliteit te meten. Planning: 2017. Status: opgeheven. Beeld
Project ARA Modulaire telefoon met zes blokken. Voor bijvoorbeeld een extra accu voor onderweg, een betere camera of een sensor om luchtkwaliteit te meten. Planning: 2017. Status: opgeheven.Beeld

Het effect waar Wever op doelt, doet zich al voor bij iets ogenschijnlijk simpels als een vervangbare accu. Die heeft een eigen behuizing nodig. Dat betekent dat de fabrikant moet kiezen: of de telefoon wordt dikker, of de accu kleiner, waardoor de capaciteit kleiner is, zegt Wever.

Dit stelt telefoonfabrikanten voor een dilemma: maken we een dikkere telefoon met vergelijkbare prestaties, of een even dikke met mindere capaciteiten. Technisch is het al een uitdaging om alle elektrische verbindingen en de software goed te laten werken in een modulaire telefoon, maar de echte uitdaging is te bedenken of er een markt is, stelt Wever. 'Blijkbaar is Google nu tot de conclusie gekomen dat er niet genoeg mensen zijn die modulariteit zo waarderen dat ze er een dikkere telefoon of verminderde functionaliteit voor over hebben.'

Er zijn meer nadelen. De losse componenten zullen vermoedelijk duurder zijn dan wanneer ze worden geïntegreerd, waardoor het apparaat bij eerste aanschaf vermoedelijk meer zal kosten dan een concurrerende alles-in-eentelefoon, ook al valt later mogelijk te besparen door alleen noodzakelijke componenten te vervangen. En er is nog een probleem. Doordat niet alle componenten op één printplaat zijn ondergebracht, zal de communicatie tussen de onderdelen vermoedelijk minder snel gaan. Dat betekent opnieuw minder goede prestaties.

FairPhone 2 Nederlandse zevendelige modulaire telefoon. Fairphone wil op eerlijke en milieuvriendelijker wijze aan grondstoffen komen. Modules kunnen door gebruikers vervangen worden. Planning: verkrijgbaar, 529 euro. Status: Actief Beeld
FairPhone 2 Nederlandse zevendelige modulaire telefoon. Fairphone wil op eerlijke en milieuvriendelijker wijze aan grondstoffen komen. Modules kunnen door gebruikers vervangen worden. Planning: verkrijgbaar, 529 euro. Status: ActiefBeeld

Ook het milieuargument houdt niet altijd stand, zegt Wever. Of een blokkentelefoon goed is voor de leefomgeving hangt vooral af van het businessmodel dat de fabrikant kiest, stelt de hoogleraar. Gebruikers die het concept gebruiken om hun telefoon na 1,5 jaar gedeeltelijk op te waarderen, bewijzen het milieu vermoedelijk een dienst. Maar als fabrikanten consumenten proberen over te halen hun telefoon juist vaker op te waarderen dan nu het geval is, lijkt de winst beperkt. 'Hoewel er ook modellen denkbaar zijn waarbij oude onderdelen bij de fabrikant terugkomen, waardoor recycling mogelijk wordt', zegt Wever. Een blokkenfoon is dus niet altijd beter voor het milieu.

Conceptueel vader Dave Hakkens denkt niet dat het stopzetten van Project ARA het einde van de modulaire telefoon betekent. Hij denkt dat het een kwestie van tijd is voor de modulaire telefoon er is, omdat het idee inmiddels diep geworteld is in de hoofden van de mensen, mailt hij. 'Maar het zal nog een paar jaar duren voor de technologie schaalbaar, klein en stabiel genoeg is', stelt Hakkens. 'Dit vergt tijd en ontwikkeling.'

PuzzlePhone. Finse foon met drie losse onderdelen die het brein (processor, geheugen en camera), ruggengraat (de behuizing met onder meer het scherm) en hart (de accu) genoemd worden. Planning: 2016. Status: vertraagd door financiële perikelen. Bedrijf reageert niet op vragen. Beeld
PuzzlePhone. Finse foon met drie losse onderdelen die het brein (processor, geheugen en camera), ruggengraat (de behuizing met onder meer het scherm) en hart (de accu) genoemd worden. Planning: 2016. Status: vertraagd door financiële perikelen. Bedrijf reageert niet op vragen.Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden