ColumnGeorge van Hal

Waarom bierviltjes slechte frisbees zijn

George van Hal Beeld George van Hal
George van HalBeeld George van Hal

Gebruik ze als tol, scheur ze aan stukjes, wip ze in groepjes omhoog en vang ze met dezelfde hand weer op, of krabbel op de achterkant de eerste aanzet tot een briljante oplossing voor de wereldproblematiek – in de kroeg bieden bierviltjes een Zwitsers zakmesachtig scala aan gebruiksmogelijkheden. Dat er soms zelfs nog een flesje of glas op verschijnt, mag gerust een wonder heten.

Wie tijdens het borrelen echter wel eens geprobeerd heeft om met een zelfverzekerde zwiep van de arm zo’n bierviltje tot rudimentaire frisbee te promoveren, weet dat het populaire kroegspeeltje niet álles kan. Na een kort stukje vliegen klapt hij steevast op z’n kant. Als je mazzel hebt, rolt-ie daarna nog een stukje door en kun je doen alsof dat de hele tijd al de bedoeling was.

Meer eer valt er helaas niet te behalen, zo schreven drie fysici onlangs. Niet op de achterkant van een bierviltje, overigens, maar op de wetenschappelijke voorpublicatiesite Arxiv. De veelzeggende titel? ‘Bierviltjes zijn slechte frisbees’.

Na een grove 0,45 seconden is het al raak, berekenden ze. Dan zorgt het samenspel van draaiing om een verticale as en de trekkracht van de zwaartekracht voor een ruk aan het viltje die niet perfect in het midden aangrijpt, maar iets uit het centrum, aan de kant die het viltje opvliegt. Het gevolg is wat generaties teleurgestelde kroegfrisbeeërs met eigen ogen hebben kunnen aanschouwen: een viltje dat naar beneden kukelt.

Dat lot treft overigens niet alléén bierviltjes, maar elk geworpen cirkelvormige voorwerp. Wil je om wat voor reden dan ook gooien met CD’s of DVD’s dan loop je tegen exact hetzelfde probleem aan. De reden dat frisbees wél stabiel en voorspelbaar door de lucht tollen, zijn de kromme randjes. Die veranderen de optelsom van luchtbewegingen en overige krachten zodanig dat zelfs een hond zo’n frisbee na een voorspelbare vlucht sierlijk uit de lucht kan happen.

Om hun wiskundige voorspellingen van het iets minder glorieuze bierviltvlieggedrag aan de nukkige werkelijkheid te toetsen, besloten de fysici om ook maar daadwerkelijk bierviltjes te gaan gooien. Ze bouwden daartoe een bierviltwerper die de schijfjes met een vooraf ingestelde snelheid en rotatie kon lanceren. Het resultaat legden ze vast met hogesnelheidscamera’s.

En wat bleek: zelfs met zo’n betrouwbare werpmachine, klapten de viltjes steeds na zo’n 0,45 seconden op de kant. Het ligt dus zeker niet aan je benevelde werptechniek wanneer je bierviltje al snel roemloos over de kroegvloer stuitert.

De auteurs staan in hun vakartikel tot slot ook kort stil bij de echte slachtoffers van de nietsontziende wetten van de bierviltfysica. ‘Onze oprechte excuses aan iedereen die is geraakt door een bierviltje, of dat nu kwam door een ongelukkige worp of omdat dit onderzoek anderen heeft aangezet tot het uitvoeren van maffe experimenten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden