ANALYSE

Waar zouden we zijn zonder YouTube?

Historici van de toekomst zullen ons YouTubiaanse tijdperk zonder twijfel als revolutionair bestempelen. Want tien jaar na zijn introductie zijn er mondiaal slechts weinigen die YouTube kunnen weerstaan.

Youtube-fans tijdens het VEED festival afgelopen zaterdag. Het VEED festival is opgericht door en voor YouTubers.Beeld anp

Waar zouden we zijn zonder YouTube? Bijna nergens. We zouden moeten leven zonder katten die pingpongen, pinguïns die dansen en Kennedy die in Berlijn spreekt; zonder Berlusconi die flauw valt, leeuwen die olifanten opeten en Noord-Koreaanse verkeersagentes die non-existent verkeer regelen; zonder Fidel Castro die struikelt, bavianen die copuleren en lavastromen die bezit nemen van snelwegen. Stel dat er géén YouTube was: wie zou er dan weten dat het koor van het Rode Leger Sex Bomb van Tom Jones naar grote hoogte zingt en dat er in 2010 een record hoogspringen werd gevestigd op de eenwielerconventie van Neerpelt?

Mensen die Facebook en Twitter mijden, die vind je nog. Weerstand bieden aan YouTube doet de mensheid op plekken waar elektriciteit is nauwelijks meer. Dat komt doordat er maar weinig mensen bestaan aan wie YouTube niets te bieden heeft.

Lees (en kijk!) meer

Tien jaar geleden werd het eerste filmpje op YouTube geüpload. Nu zijn we precies tien jaar, talloze kattenfilmpjes, heel veel vergeten virals en miljoenen verloren werkuren verder. Wat hebben we in die tien jaar eigenlijk gezien? YouTube in hoogte- en/of dieptepunten.

Van jongs af

Je bent 5, in de ban van K3 en je vindt op YouTube minstens twintig verschillende filmpjes van Handjes draaien. Je bent 60, in de ban van de vroeg-byzantijnse geschiedenis en je vindt minstens twintig aflevering van die BBC-serie uit de jaren zeventig. Je bent een liefhebber van Olympische records kogelstoten en je reist dankzij YouTube terug naar de Spelen van Amsterdam in 1928.

Meisjes uit de jongste groepen van het basisonderwijs vragen elkaar in 'vriendenboekjes' graag naar hun lievelingskleuren en lievelingswebsites. Zo vaak als de kleur roze is, zo vaak is de favoriete website YouTube. Zouden volwassen aan vriendenboekjes doen, dan zou YouTube óók de lievelingswebsite zijn, in elk geval heimelijk.

Het kan niet anders of historici van de toekomst zullen de betekenis van YouTube voor het web gaan vergelijken met die van de T-Ford voor het gemotoriseerde vervoer. Dat er tien jaar na de lancering nog televisie wordt gekeken, moet voortvloeien uit gewoontegedrag van oudere generaties. Wie 21ste-eeuwse kinderen laat kiezen tussen een uurtje televisie of een uurtje YouTube, weet dat het een ongelijke strijd is. Het eerste is wachten en hopen op wat snoep, het tweede is de snoepla open trekken en twee handen vol graaien met wat je het lekkerst vindt. Houd wel een oogje in het zeil: dat kinderen avontuurlijk kunnen snoepen, ontdekken papa's en mama's die gehijg en gekreun uit de iPad horen komen.

Vergelijk de mens in het YouTubiaanse tijdperk gerust met een kind in een snoepwinkel. Waar hij in de wereld van vóór deze website vaak lang en intensief naar iets moest zoeken, daar wordt hem dat nu in overweldigende hoeveelheden aangeboden. Denk aan de inspanningen die Rolling Stones-fans vroeger verrichtten voor één enkele opname van een concert uit 1970. Op YouTube kunnen ze de halve tournee terugkijken, want wow, wat hebben amateurs veel gefilmd! Ze vinden er trouwens ook het allerslechtste gebral van de bejaarde Mick Jagger en de ontluisterendste dronkenmanspasjes van de bejaarde Keith Richards. YouTube spaart niemand. Op deze website scheuren beroemde actrices uit jurken van beroemde ontwerpers, verliezen voetballers toupetten, glijden heavymetalzangers uit op het podium en zitten de haarslierten van staatshoofden op winderige vliegtuigtrappen slechter vastgeplakt dan ze zelf dachten. Noem YouTube een goudmijn voor mensen met aanleg voor leedvermaak. Dat zijn er, getuige kijkcijfers van zeven getallen voor filmpjes met titels als most embarrassing moments, nogal wat.

Hebt u al eens gekeken of u er zelf op staat? Sluit het niet op voorhand uit. Misschien was u te dronken om te zien dat die collega op dat uit de hand gelopen personeelsfeestje zijn telefoon tevoorschijn haalde. Als die collega het beste met u voor heeft, haalt hij dat filmpje op uw aandringen weg. Het kan ook zijn dat hij uw smeekbede juist in het begeleidende tekstje plakt. Dat leidt doorgaans tot extra kijkers, vooral in de VS. Wie 'het niet eens kan worden' met degene die het filmpje heeft geüpload, kan bij Google - sinds 2006 eigenaar van YouTube - een verzoek indienen de video te verwijderen op basis van de privacyrichtlijnen. Het probleem is dat het kwaad meestal al is geschied tegen de tijd dat Google in actie komt: iedereen die graag wilde zien hoe slecht u dronken danst, werd tijdig getipt.

Gouden toegangskaart

Voor publieke persoonlijkheden is het dweilen met de kraan open. De loodgieter heeft het lek in de keuken nog niet gerepareerd of er barsten drie leidingen tegelijk in de badkamer. Vroeger konden ze een paparazzo zijn fototoestel afpakken, doen ze dat nu, dan staan er zo tien filmpjes op YouTube.

De één zijn onfortuinlijke incident, de ander zijn vertier. Maar we doen YouTube tekort met een omschrijving als hofleverancier van leedvermaak. YouTube is een hofleverancier van alles wat mensen altijd al wilden weten, zien en horen. In Sjakie en de chocoladefabriek van Roald Dahl mogen vijf kinderen met een gouden toegangskaart een snoepwalhalla bezoeken. In de wereld van YouTube heeft iederéén online een gouden toegangskaart.

Met vier van de vijf kinderen in Dahls boek loopt het niet goed af. Overdaad schaadt, zeggen ze, evenals: meer is minder. Dylan-, Elvis- of Stones-fans die vroeger na lang zoeken eindelijk dat ene legendarische radio-interview konden beluisteren, die kenden dat al snel helemaal uit hun hoofd. De fans die nu om drie uur 's nachts na vijf, zes of zeven uur op YouTube de batterij van de laptop zien uitgaan, die weten vaak nauwelijks meer wat ze allemaal hebben gezien. Een kind dat de snoepla heeft leeggegeten, voelt zich eerder volgepropt dan lekker.

In analoge tijden waren mensen automatisch beperkt. In het YouTubiaanse epoque hebben ze de o zo lastige taak zichzelf te beperken. Schiet de overheid te hulp, dan kan die variëren op bekende slogans: geniet, maar klik met mate, YouTube laat meer zien dan u lief is.

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden