Waar komt het woord 'rambam' vandaan?

PVV-leider Geert Wilders wenste maandag kritische collega's en de pers 'de rambam' toe. Het betekent zoveel als 'val dood' of 'bekijk het maar'. Maar waar komt het woord eigenlijk vandaan? En is 'het rambam' niet de juiste vorm?

Geert Wilders tweette maandag: 'Politiek en pers kunnen de rambam krijgen. Neem zelf lekker afstand van jullie lafheid en verraad van Nederland aan de islam. Sukkels.'Beeld anp

'Rambam' vindt zijn (of haar?) origine in het Jiddisch, een taalkundige mengelmoes die oorspronkelijk gesproken werd door Joden in Midden- en Oost-Europa. Een rambam is geen ding, maar een persoon; het is de afkorting van rabbi Moshe ben Maimon, een twaalfde-eeuwse rabbijn die geldt als de grootste Joodse geleerde van de Middeleeuwen.

Naast rabbijn was Maimonides, zoals hij beter bekend is, ook arts. Dat zou kunnen verklaren waarom zijn naam verbonden is aan ziekteverwensingen. Zo suggereert het dialectenwoordenboek Bargoens dat zijn naam 'wellicht ook [werd] aangeroepen om daarmee de ziektes waarvoor hij ingeroepen moest worden, op te roepen'.

Een andere mogelijkheid is dat 'rambam' in zwang raakte als verwensing van een ziekte op een moeilijke plaats, daar waar de dokter niet bij kan. Die betekenis zou zijn ontleend aan de zinsnede 'harber rambam', letterlijk 'een moeilijke plaats', oorspronkelijk gebruikt om religieuze passages aan te duiden die lastig te begrijpen zijn.

De precieze oorsprong van Wilders' verwensing 'krijg de rambam' blijft dus onduidelijk. Om de zaken nog complexer te maken, bestaat er ook onenigheid over het woordgeslacht van 'rambam'. Met bijna tien keer zoveel zoekresultaten bij Google is 'de' ruimschoots het meest gebruikte lidwoord onder mensen die zich van de term 'rambam' bedienen. Maar het Genootschap Onze Taal geeft geen uitsluitsel over het correcte woordgeslacht. U kunt uw politieke tegenstanders dus ook 'het rambam' toewensen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden