VS geeft lijst nucleaire doelen voor 'systematische destructie' in Koude Oorlog vrij

De National Archives in de Verenigde Staten hebben een document uit 1959 vrijgegeven waarin de potentiële doelwitten voor atoombommen zijn opgesomd in het scenario van een oorlog met de Sovjet-Unie. Op de lijst staan meer dan duizend steden en vliegvelden genoteerd voor 'systematische destructie', gerangschikt op prioriteit. Ook wordt gesproken van 'de bevolking' als doelwit in vrijwel alle steden in het Sovjet-blok. Dat meldt The New York Times.

De explosie bij de atoombom op Hiroshima in Japan. Uit het vrijgegeven document blijkt dat de SAC de ambitie had een bom te maken die 4000 zo zwaar zou zijn. Beeld afp
De explosie bij de atoombom op Hiroshima in Japan. Uit het vrijgegeven document blijkt dat de SAC de ambitie had een bom te maken die 4000 zo zwaar zou zijn.Beeld afp

Het is voor het eerst dat er zo'n gedetailleerd document wordt vrijgegeven over de Amerikaanse kernwapenstrategie in de Koude Oorlog. De doelwitten zijn destijds bepaald door de inmiddels opgeheven Strategic Air Command (SAC), de belangrijkste aanvalsmacht van de VS die onder direct bevel stond van de president.

De SAC zette meer dan 1100 vliegvelden op de lijst, grotendeels in Oost-Europa maar ook in China. Daarnaast stonden de namen van meer dan 1200 steden genoteerd, met in iedere stad specifieke doelwitten voor 'systematische destructie'. Moskou en Leningrad (het huidige Sint-Petersburg), die de hoogste prioriteit genoten, telden respectievelijk 179 en 145 nucleaire doelen, waartoe ook expliciet 'de bevolking' werd gerekend.

Mega-atoombom

In het achthonderd pagina's tellende document zei de SAC ook een atoombom van 60 megaton te willen ontwikkelen, een wapen dat gelijkstaat aan 4000 Hiroshima-bommen. Zo'n bom zou in het geval van een Russische verrassingaanval 'significante resultaten' opleveren.

Dat de nucleaire strategie van de VS een vernietigende impact wereldwijd zou hebben, erkende de SAC destijds, getuige het archiefmateriaal. De militaire dienst stelde dat 'bevriende machten en mensen' zouden worden blootgesteld aan hoge niveaus van dodelijke radioactieve neerslag. Met in totaal 91 doelwitten in Oost-Berlijn zouden de Amerikanen onmogelijk hun bondgenoten in het westelijke deel van de stad kunnen sparen.

Via de Mandatory Declassification Review, een wet waarmee geclassificeerde overheidsinformatie kan worden opgevraagd, hebben de National Archives het SAC-document verkregen. 'Het is zeker verontrustend om te zien dat bevolkingscentra tot doelwit werden gemaakt', stelt hoofdonderzoeker William Burr.

De Koude Oorlog is de benaming voor de periode na de Tweede Wereldoorlog tot aan de val van de Berlijnse Muur, waarin de VS en de Sovjet-Unie verwikkeld waren in een wereldwijde machtsstrijd. Het kwam nooit tot een directe confrontatie (vandaar de naam 'koud'), al zijn er momenten geweest dat oorlog in de lucht hing. Zo kon tijdens de Cubacrisis in 1961 een militair conflict over Russische wapenleveringen aan Fidel Castro pas op het allerlaatste moment worden afgewend.

Op de onderstaande kaart staan de belangrijkste vliegvelden en steden die doelwit waren van Amerikaanse nucleaire aanvallen in het geval van een totale oorlog met de Sovjet-Unie. Als u klikt op een stad (rode icoontje) krijgt u een link naar de lijst met specifieke doelen van de Amerikanen in die stad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden