Eva Koreman 3FM-dj bij BNN/VARA.
Eva Koreman 3FM-dj bij BNN/VARA. © ANP

Vrouwelijke stem minder fijn om naar te luisteren op de radio - klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich dankzij internet vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. De Volkskrant gaat op zoek naar hele en halve onwaarheden en probeert de zin van de onzin te scheiden. Deze week: 'Vrouwelijke stem minder fijn om naar te luisteren op de radio'.

Van wie komt de claim?

Voormalig zendermanager van NPO Radio 2, Kees Toering, zei in 2013 in een interview met de Volkskrant dat vrouwen liever een mannenstem op de radio horen. Dat zou blijken uit 'onderzoek'. Hoge vrouwenstemmen wekken irritatie op, werd daarin naar verluidt geconcludeerd. De discussie over deze gewraakte uitspraak is jaren nadien niet geluwd. Maar: 'Dat onderzoek heb ik in al die jaren dat ik hier werk nooit uit een la zien komen', zei NPO 3FM-dj Roosmarijn Reijmer onlangs in een interview met NRC Handelsblad, waarin ze juist pleitte voor meer vrouwelijke dj's op de Nederlandse muziekzenders en dan met name in de dagprogrammering.

Klopt de claim?

Wij concludeerden juist dat mensen liever naar de vrouwenstemmen luisterden

We bellen Toering: 'Dat van die irritatie heb ik destijds gehoord op een internationaal radiocongres in de VS. Dat moet in Orlando, New Orleans of New York geweest zijn. Iemand citeerde uit een wetenschappelijke publicatie, en dat hebben mijn collega's en ik opgevangen.' Meer kan Toering niet zeggen.

De persafdeling van de NPO verwijst desgevraagd naar een artikel uit 2005 in het blad Human Brain Mapping. En dat is pijnlijk: 'Wij concludeerden juist dat mensen liever naar de vrouwenstemmen luisterden,' zegt auteur Martin Meyer, van de Universiteit van Zürich in een reactie. Meyer onderzocht waar in de hersenen de verschillende karaktereigenschappen van de stem worden verwerkt, zoals timbre en hoogte.

Wat zegt de wetenschap verder? Uit studies die de stem van politici onder de loep namen, blijkt dat lage mannenstemmen autoriteit uitstralen. Maar studies die beide seksen vergelijken, schetsen geen eenduidig beeld.

Als je praat over iets wat iedereen aanspreekt, maakt het geslacht van de presentator weinig uit

'Context is belangrijk', zegt marketingonderzoeker Eva Reinares-Lara van de Universidad Rey Juan Carlos in Madrid. 'Als je praat over iets wat iedereen aanspreekt, maakt het geslacht van de presentator weinig uit.'

Bloeddonatie is zo'n onderwerp. Reinares-Lara maakte daar een radiospot in viervoud voor. Twee ervan waren ingesproken door vrouwen, een met een hoge en een met een lage stem. In de andere spotjes spraken mannen, die eveneens van elkaar verschilden in toonhoogte. Een panel radioluisteraars beoordeelde de reclame met de laag sprekende vrouw net iets beter dan de andere.

Stemexpert Rob Stallinga, van het Koninklijk Conservatorium in Den Haag, traint radiopresentatoren. Volgens hem is het soms noodzakelijk dat mensen hun stem aanpassen. Dat kan door melodie aan te brengen of het tempo aan te passen. 'Als je opgewonden raakt, gaat je stem omhoog', zegt Stallinga. 'Voor vrouwen kan dat sneller problematisch worden, omdat ze gemiddeld net iets hoger spreken. Het kan dan pinnig overkomen. Maar met training en met de equalizer kun je de scherpe kantjes weg polijsten, waardoor de blend van hoge en lage stemkleuren mooi uitkomt.'

Conclusie

Voor de stelling dat de vrouwelijke stem minder fijn is om naar te luisteren op de radio, is geen bewijs.

Meer vrouwen op de radio? 'Ik heb nooit harder moeten werken dan mannelijke collega's'
Drie vrouwelijke dj's reageren op het betoog van hun collega Roosmarijn Reijmer dat er te weinig vrouwen op de radio te horen zijn. Lees hier het hele artikel. (+)

Lees hier alle eerder verschenen afleveringen van de rubriek Klopt dit wel?