Vrouw wil helemaal geen alfaman, ook niet in haar vruchtbare periode

Eén keer per maand wil een vrouw een echte kerel, de rest van de maand een goeiige huisman. Dat komt door de hormonen, weet iedereen. O ja? Vrouwen willen helemaal geen alfaman tijdens hun vruchtbare periode. En ook geen lieve man in de rest van de maandelijkse cyclus. Maar waarom willen we dat toch zo graag geloven?

David van Michelangelo Beeld ANP

De vrouw is niets anders dan een slaaf van haar menstruatiecyclus. Tijdens haar eisprong gaat ze, gestuurd door haar hormonen, hitsig op zoek naar een alfamannetje om zo sterk mogelijk nageslacht te produceren. Om zich vervolgens tijdens de rest van haar cyclus tegen een zachte, lieve man aan te vleien die tenminste bereid is om voor de kinderen te zorgen.

Zie hier het overzichtelijke idee van de voortplantingsstrategie van een vrouw. De populaire evolutionair-psychologische verklaring hiervoor is lekker rechttoe rechtaan: alfamannetjes staan bol van de testosteron, wat gelijk staat aan het hebben van een goede set genen; precies waar vrouwen behoefte aan hebben als ze ovuleren.

Kaaklijn
Het mannelijke geslachtshormoon onderdrukt namelijk het immuunsysteem en alleen kerels met hele sterke genen kunnen het aan om veel testosteron te produceren, zonder daar last van te hebben. Uiteenlopende studies zouden laten zien dat vrouwen zich in de zes vruchtbaarste dagen van de menstruatiecyclus vooral aangetrokken voelen tot mannelijke mannen: types met een dominant karakter, een uitgesproken kaaklijn en een symmetrisch gezicht - allemaal kenmerken van kolkende hoeveelheden testosteron door de aderen.

De rest van de maand gaat volgens deze studies de voorkeur van een vrouw juist uit naar minder mannelijkheid, want die alfamannetjes kunnen zich maar moeilijk binden en vormen dus geen betrouwbaar relatiemateriaal. Het zijn dan juist de lieve, invoelende en verzorgende types die de meeste kans maken op aandacht van de vrouw.

Mythe
Maar klopt dit beeld, waar kranten en tijdschriften al decennia mee vol staan?

Nee, zeggen Amerikaanse onderzoekers van de University of Southern California in een overzichtsartikel in het tijdschrift Emotion Review. Zij gooiden de resultaten van 58 studies waarin de partnerkeuze van een vrouw gedurende haar cyclus werd onderzocht op een hoop en kwamen tot een eenduidige conclusie: het is een mythe dat vrouwen zich laten dicteren door hun maandelijkse hormonale schommelingen in hun jacht op de juiste man. De keuze voor een bepaald type kerel fluctueert helemaal niet gedurende de maand, stellen ze.

Jesper Smeenk, gynaecoloog aan het St. Elisabethziekenhuis in Tilburg verbaast het niks. 'Het geeft een soort romantisch en magisch gevoel dat we belangrijke keuzen op basis van onze hormonen maken, dat we niet alleen maar saaie, puur rationele wezens zijn. Maar als je goed wetenschappelijk gaat kijken, zie je dat we de keuze voor een partner echt niet laten voorschrijven door onze hormonen. Het zijn doorgaans weloverwogen keuzen.'

Hormoongedreven vrouwenleven
Maar hoe zit het dan met die studies die wel een verband laten zien tussen een specifieke periode binnen de cyclus en de keuze voor een bepaalde man? Laten zelfs wetenschappers zich verleiden tot de romantische gedachte van een hormoongedreven vrouwenleven?

Daar lijkt het wel op, want met al die studies is wel iets mis, beweren de Amerikanen. Zo laten alleen de oudere artikelen een verband zien, terwijl recentere studies die de resultaten proberen te herhalen, bot vangen.

Het is een bekend fenomeen in de wetenschap: opvallende resultaten worden snel gepubliceerd, maar na diepgaander onderzoek blijkt het toch allemaal net wat anders te liggen. Bovendien hebben wetenschappelijke tijdschriften de neiging om alleen artikelen te publiceren die een effect laten zien, terwijl ze de geen-effect-studies op de plank laten liggen. De Amerikanen hadden dan ook de hand weten te leggen op dertien ongepubliceerde stukken, en wat bleek: bij geen enkele van die studies was een effect te zien.

Als klap op de vuurpijl bleek het partnerkeuze-effect ook nog eens het sterkst in de minst goed uitgevoerde studies. Zo presteerden sommige onderzoekers het om de vruchtbare periode op te rekken tot twaalf dagen. Een logische reden hiervoor ontbreekt totaal, want de kans om zwanger te worden buiten de gebruikelijke zes dagen is minder dan 0,01 procent. Werd de vruchtbare fase verkort, dan verdween het effect. Zo bekeken blijft er geen enkel bewijs over dat vrouwen zich in hun partnerkeuze op enige wijze laten sturen door hun hormoonspiegel, concluderen de auteurs.

Alfaman
Maar hoe kan het dan dat sommige vrouwen toch liever een alfaman willen en andere vrouwen vallen op een betrouwbaar vaderfiguur?

Cultuur lijkt hier een veel bepalender factor. Vrouwen in arme landen bijvoorbeeld kiezen eerder voor testosteronkanonnen, omdat dat soort mannen nu eenmaal succesvoller zijn in samenlevingen waar nog veel fysieke arbeid wordt verricht en waar de man vaak kostwinner is. Dat terwijl in rijkere, gelijkwaardigere landen als Nederland vrouwen de luxe hebben op andere eigenschappen te kunnen selecteren. Schoonheid bijvoorbeeld, of zorgzaamheid.

En in de prehistorie dan, werden vrouwen toen wel geregeerd door hun cyclus?

Zelfs dat is maar de vraag. Menstruatiecycli waren vroeger een stuk zeldzamer dan ze nu zijn. Als we de huidige jagers-verzamelaars als model zien voor ons vroegere leven, dan kregen vrouwen gemiddeld op hun 19de hun eerste kind, iets wat ze vervolgens elke 3,7 jaar herhaalden. In de tussenliggende periodes gaven ze elk kind gemiddeld 2,9 jaar borstvoeding - een periode waarin ook niet of nauwelijks menstruatie plaatsvindt. Vrouwen uit jager-verzamelaarculturen hadden door hun hele leven maar 160 volwaardige cycli, tegenover 450 voor de verwesterde vrouw nu. Vroeger was er dus nooit veel tijd om de partnerkeuze te laten bepalen door hormonen.

Het lijkt er dan ook op dat een door de menstruatiecyclus geregeerd leven een romantisch verzinsel is, waar soms zelfs wetenschappers voor vallen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden