Vraag van de dagbushmeat

Vormen dierenmarkten wereldwijd een risico voor nieuwe pandemieën?

De corona-uitbraak wordt herleid naar een markt in Wuhan, waar (levende) dieren werden verhandeld en het coronavirus waarschijnlijk oversprong op de mens. In grote delen van Afrika verkopen markten bushmeat. Is daar ook risico?

Op deze markt in Congo verkopen ze bushmeat. Kunnen virussen en bacteriën in dieren hier overspringen op mensen?Beeld FTP

‘Op zulke markten bestaat zeker een risico,’ zegt Thijs Kuiken, hoogleraar vergelijkende pathologie aan de Erasmus Universiteit. ‘We kennen voorbeelden van andere infectieziekten die zo zijn overgesprongen, zoals hiv en ebola.’

65 procent van de recente uitbraken van infectieziekten zijn zoönosen, ziektekiemen, vaak door virussen of bacteriën, die overspringen van dier op mens. Zelfs virussen die we nu beschouwen als humane virussen kwamen lang geleden van dieren. Sommige hiervan zijn coronavirussen. ‘Die hebben gekke namen als OC43 en 229E en zijn te herleiden tot knaagdieren en vleermuizen’, zegt Kuiken. Van deze virussen worden mensen niet meer ernstig ziek.

Hoe groot het risico op een markt met wilde dieren is, hangt af van verschillende factoren. Kuiken: ‘Hoeveel diersoorten worden er verhandeld, op welke schaal, hoe hygiënisch is het? China springt er qua omvang wel uit als het gaat om handel in wilde en exotische dieren.’

De plek waar een virus overspringt speelt ook een rol. ‘De eerste gevallen van ebola leidden niet tot een grootschalige uitbraak doordat ze zich in dunbevolkt gebied bevonden. Een groot contrast met een miljoenenstad als Wuhan, waarvandaan ook veel mensen naar het buitenland reizen.’

Inmiddels zijn er in veel Afrikaanse landen beperkende maatregelen opgelegd vanwege het coronavirus, sommige landen leggen ook de bushmeatmarkten aan banden. Zoönosen komen overigens ook in Europa en de Verenigde Staten voor, vertelt Kuiken. ‘In principe bestaat overal waar wordt gehandeld in al dan niet exotische dieren een risico.’

‘Corona is een ziekte van de globalisering, toch moeten landen juist méér samenwerken’
Corona is ‘typisch een ziekte van de globalisering’, zegt Frank Snowden, medisch historicus van Yale. Waarom pleit hij dan voor meer internationale samenwerking om toekomstige pandemieën te voorkomen?

‘Het risico op een nieuwe virusuitbraak beperken, is niet makkelijk’
Tien jaar geleden al schreef journalist David Quammen over een nieuw coronavirus dat zich via een lokale markt in China zou verspreiden over de hele wereld. We spraken met hem over ziektes van dieren overspringen op mensen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden