Voor parkinson ook letten op reuk en slaap

Trillende ledematen, stijfheid, moeite met opstaan en het lichaam draaien, een schokkerige loop en een emotionele huishouding die nogal eens in de war is: wie daar last van heeft, lijdt aan parkinson....

Waarom iemand parkinson krijgt, is niet bekend. Dat als gevolg van de vergrijzing het aantal parkinsonpatiënten de komende decennia zal verdubbelen, lijkt wel zeker.

Op dit moment lijden in Nederland tussen de veertig- en vijftigduizend mensen aan parkinson, evenveel mannen als vrouwen. Het precieze aantal is niet bekend, omdat de ziekte lastig is te diagnosticeren.

Juist dat laatste is iets gemakkelijker geworden, vertelt neuroloog en parkinsonspecialist prof.dr. Erik Wolters, president van het World Parkinson Congress dat afgelopen week in de Amsterdamse RAI plaatsvond.

‘Vroeger dachten we dat de ziekte van Parkinson begon bij de degeneratie van dopamine producerende zenuwcellen in de zwarte kern van de hersenstam. Dit tekort aan dopamine – een neurotransmitter die een rol speelt bij de overdracht van signalen in de hersenen – veroorzaakt de voor parkinson kenmerkende storingen op motorisch en emotioneel gebied, en bij het denken.

Zenuwcellen
‘Tegenwoordig weten we dat het ontstaan van parkinson samenhangt met een verstoorde werking van álle zenuwcellen in het lichaam, niet alleen met de dopamine producerende cellen. Als we in de hersenstam kunnen zien dat iemand aan parkinson lijdt, is er in het lichaam al van alles aan de hand. De hersenstam wordt pas in een laat stadium aangedaan.’

Huisartsen en neurologen kunnen dankzij dit inzicht parkinson sneller ontdekken. Wolters: ‘Er zijn drie stoornissen die, als ze gecombineerd voorkomen, een sterke indicatie zijn voor parkinson. Het gaat dan om reukstoornissen, slaapstoornissen en vegetatieve stoornissen. Komen die tegelijk voor, dan is een hersenscan gerechtvaardigd om te kijken of iemand echt parkinson heeft.’ Op die scan is dan te zien hoe het gesteld is met de dopamine producerende cellen.

Werd tot dusver parkinson pas ontdekt als 50 tot 60 procent van die cellen waren afgestorven, omdat pas dán de voor parkinson kenmerkende verschijnselen werden waargenomen, nu kan de ziekte al in een veel vroeger stadium ontdekt worden.

Pillen
Onderzoekers weten inmiddels meer over de manier waarop parkinson zich manifesteert in het lichaam, maar genezen kunnen ze de ziekte nog lang niet. De bestaande behandelingen doen niet meer dan symptomen bestrijden. Behalve pillen, die vaak ernstige bijwerkingen hebben, zijn er een paar voor de patiënt minder belastende behandelmogelijkheden. Hersenstimulatie is een optie, aanvullen van het dopaminetekort in de darm of onderhuidse toediening van apomorfine. Soms helpt ook de behandeling met een metronoom, die met een ritme patiënten beter laat functioneren.

Alle medicatie doet niet meer dan symptomen bestrijden, en dat zal voorlopig zo blijven. Wolters: ‘Er is onderzoek gedaan naar de implantatie van genetisch gemanipuleerde cellen en naar het gebruik van stamcellen, maar dat heeft allemaal veel te weinig opgeleverd,’ zegt Wolters. ‘Genetische manipulatie is op termijn de beste optie.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden