Voor het eerst vastgesteld hoe vliegen bochten maken in de lucht

Voor het eerst hebben wetenschappers vastgesteld hoe de bromvlieg bochtjes maakt - door een levend exemplaar in actie van binnen te bekijken.

Model van een bromvlieg in het insectarium van Artis op archiefbeeld. Beeld anp

Britse onderzoekers haalden het huzarenstukje uit in Zwitserland, waar ze levende bromvliegen vastlijmden op een stokje en ze bombardeerden met hoog energetische röntgenstraling in het Paul Scherrer onderzoekscentrum, bij Zürich. Daardoor konden ze de bewegende spiertjes van de vlieg, een van de vernuftigere mechanieken uit de natuur, van moment tot moment volgen.

Met als ontdekking: vliegen gaan naar het zich laat aanzien de bocht om door hun vleugels aan één kant iets te remmen. Dat doen ze weer doordat ze iets van de energie die ze naar hun vleugels sturen laten wegstromen naar een gespecialiseerd, energiedempend spiertje. Het gevolg is zoiets als de roeier die de bocht omgaat door op één van de roeispanen wat minder kracht uit te oefenen.

'Zeer indrukwekkend en belangrijk onderzoek', reageert vanuit de VS de Nederlandse ontwerper van vlieg-achtige microvliegtuigjes David Lentink. 'Het is ongelofelijk moeilijk om de functie van stuurspieren direct te meten in een insect. Dat het nu voor de eerste keer is gelukt, is een geweldige prestatie.'

Screenshot van een animatie van hoe een vlieg in 3D vliegt. Beeld -

Vliegrobots
Meer inzicht in die wirwar is misschien handig voor toepassingen in minuscule vliegrobots en onderzoeksleider Graham Taylor van de universiteit van Oxford praat dan ook over de bromvlieg alsof hij het over een machine heeft: 'Hij bestuurt zijn ingewikkelde vliegmotor met de signalen van verschillende sensoren en een brein niet groter dan een speldenknop.' De bromvlieg klapwiekt per seconde liefst een keer of 150 en maakt moeiteloos acrobatische U-bochten, loopings en duikvluchten.

Dat zijn prestaties waar een beetje biomechanicus van watertandt, beaamt de Delftse onderzoeker Guido de Croon van onder meer de 'robotlibelle' Delfly. Robotici hebben de grootste moeite om microvliegtuigen zoveel mogelijk functies mee te geven maar ze toch zo klein, licht en dus zo simpel mogelijk te houden, legt hij uit. 'Elke vinding die inzicht verschaft in hoe het misschien simpeler kan, is van harte welkom. Net als alles wat ons kan leren hoe vliegen sturen.'

Tussen vliegende microrobotjes zoals de Delfly en een echte vlieg zitten overigens wel meer verschillen, benadrukt De Croon. Zo reageren insecten, met hun facetogen en zenuwcellen, veel sneller op hun omgeving.

Er zijn meerdere onderzoeksgroepen die proberen vliegende insecten na te bouwen. Als toppers in het veld noemt De Croon, naast zijn eigen Delfly, de 'RoboBee' van Harvard University en de 'Nano Hummingbird' van het bedrijf Aerovironment.

Robotvlieg Delfly. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden