NieuwsArcheologie

Vondsten suggereren dat de mens Amerika duizenden jaren eerder betrad dan gedacht

Op basis van opgravingen in Mexico stellen archeologen dat Amerika zo’n 30 duizend jaar geleden is betreden, meer dan 10 duizend jaar eerder dan meestal wordt aangenomen. Collega-wetenschappers reageren terughoudend.

Archeologen aan het werk in Chiquihuite-grot, waar ze zeggen 26 duizend jaar oud bewijs voor menselijke aanwezigheid te hebben gevonden.Beeld Mads Thomsen

In een grot in het midden van Mexico vond een internationaal onderzoeksteam bijna tweeduizend kalkstenen voorwerpen – mesjes en speerpunten - die ruim 26 duizend jaar oud zouden zijn. De grot zou tussen de 30 duizend en 13 duizend jaar geleden bewoond zijn geweest. Daaruit concluderen de onderzoekers, die hun bevindingen publiceerden in het wetenschappelijke tijdschrift Nature, dat de mens mogelijk al 30 tot 33 duizend jaar geleden vanuit Siberië de destijds drooggevallen Beringstraat is overgestoken naar Alaska, om van daaruit uit te waaieren over het continent. 

Over de entree van de mens in Noord- en Zuid-Amerika voeren wetenschappers al decennia verhitte debatten. Lang hield de theorie stand dat de mens zo’n 13 duizend jaar geleden voor het eerst voet zette op het Amerikaanse continent. Clovis, een vindplaats in het huidige New Mexico, gold als de plek waar de oudste resten van menselijk leven in Amerika waren te vinden. Speerpunten herinneren op deze plek aan jagers die mammoeten en bizons met hun wapens te lijf gingen.

De maximale ouderdom van deze zogeheten Clovis-cultuur is 13 duizend jaar. In de jaren zeventig haalden wetenschappers het idee onderuit dat deze cultuur de eerste menselijke aanwezigheid in Amerika vertegenwoordigde: ze vonden tekenen van bewoning in Monte Verde (Chili) die 1.500 jaar ouder waren. In Brazilië zijn sindsdien opgravingen gedaan die zouden wijzen op nog vroegere bewoning – 20 duizend jaar en ouder – maar die claims zijn veelal omstreden. Tot nu toe hielden wetenschappers meestal 16 duizend jaar aan als oudste bewijs van kolonisatie.

Alternatieve route

De nieuwe studie duwt niet alleen de tijdsgrens van menselijke aanwezigheid verder terug, maar roept ook vragen op over de zuidwaartse route die de vroegste bewoners namen. Dat de voorwerpen in de Chiquihuite-grot in Mexico zo’n 26 duizend jaar oud zijn, betekent volgens de auteurs dat er al mensen in Mexico leefden toen een aanzienlijk deel van Noord-Amerika nog was bedekt met ijs. Daarom denken de onderzoekers aan een alternatieve route langs de westkust, waarschijnlijk per boot.

De eerste reacties op de nieuwe studie zijn gereserveerd. Waarom is elders in Noord-Amerika geen enkele archeologische vindplaats waarvan de ouderdom overeenkomt met die van de Chiquihuite-grot, vraagt de auteur van een begeleidend artikel in Nature zich af. Andere wetenschappers vragen zich af of de voorwerpen door natuurlijke processen en niet door mensen zijn gevormd.

Een stenen voorwerp, gevonden in Chiquihuite-grot.Beeld Ciprian Ardelean

‘In de Chiquihuite-grot zullen meer archeologische teams nader onderzoek moeten doen’, reageert Lewis Borck, als onderzoeker verbonden aan de Universiteit Leiden en universitair docent aan de New Mexico Highlands University. ‘Voordat de archeologische gemeenschap de data zal accepteren moet enige bezorgdheid over de mogelijk natuurlijke aard van de opgegraven voorwerpen worden weggenomen. Ik denk niet dat de datering en de archeologische gegevens nu wetenschappelijk vaststaan. Het is hoogst onwaarschijnlijk dat de discussie hiermee is beslecht.’

Dat de mens zich langs de westkust heeft verplaatst, is volgens Borck inmiddels wel voldoende bewezen. ‘Het is vrijwel zeker dat beide routes – door Canada en langs de kust – werden gebruikt.’ Daarmee is volgens Borck niet gezegd dat de mens het continent ook via de kust is binnengekomen. Daarover bestaat nog onduidelijkheid.

Lees meer over archeologie in Amerika

Het hoofd afhakken. Het vlees ervanaf schrapen. En de schedel begraven, met twee afgehakte handen voor het gelaat. Dat macabere lot onderging liefst 9.000 jaar geleden een jongeman in Brazilië. Maar wie denkt aan een of andere gruwelijke afrekening: archeologen denken dat de jongeman in kwestie gewoon liefdevol door zijn stamgenoten naar de eeuwigheid werd begeleid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden