Vondst 40 miljoen jaar oude oerwalvis in depot

In de collectie van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam zijn fossiele resten van een nog onbekende en onbeschreven oerwalvis ontdekt...

Het gaat om drie wervels die in 1996, 2001 en 2007 werden opgevist van de Noordzeebodem voor de kust van Zeeuws Vlaanderen. De wervels vormen het bewijs van het voorkomen van een veel oudere en grotere soort walvis dan tot nu toe uit de Noordzee bekend was.

De nieuwe soort, een oerwalvis behorende tot de suborde Archaeoceti, moet ongeveer 10-15 meter lang geweest zijn en leefde in het Eoceen, ongeveer 40 miljoen jaar geleden.

Reeds eerder uit de Noordzee bekende walvisfossielen, waarvan er inmiddels duizenden zijn opgevist, zijn van ‘vroege’ baleinwalvissen afkomstig uit het Mioceen en ‘slechts’ 8-10 miljoen jaar oud.

Bijzonder detail: één van de drie wervels werd bij toeval gevonden in de tuin van een visser in Breskens.

De ontdekking werd gedaan door Klaas Post, honorair collectiebeheerder fossiele zoogdieren van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam, die zijn bevindingen publiceerde in het decembernummer van ‘Cranium’, het tijdschrift van de Werkgroep Pleistocene Zoogdieren.

De onderzoeker rook onraad toen hij bij de betreffende fossielen vaststelde dat het wervellichaam veel korter dan breed was, in plaats van langer dan breed zoals gebruikelijk bij duizenden andere fossiele walviswervels die hij in handen had.

Uit verder onderzoek bleek bovendien dat de dwarsuitsteeksels schuin naar voren en naar onderen staan (in plaats van dwars en recht op het wervellichaam) en dat twee kanalen het centrale wervellichaam verticaal doorboren.

Op basis van deze kenmerken kwam Post bij de Archaeoceti - de oerwalvissen - terecht, waarvan de grotere soorten bekend zijn uit Egypte, Pakistan en de Verenigde Staten.

Nu blijkt dat deze oerwalvissen in een wonderlijk snel tempo van hun bakermat in Azië de Noordzee en de rest van de wereldzeeën bereikten. De reeds bekende tot 16 meter lange Basilosaurus is met de vondst van de drie oerwalvisfossielen uit de Noordzee niet meer de enige grote soort.

De nieuwe oerwalvis uit de Noordzee blijft voorlopig nog naamloos. Voor de officiële wetenschappelijke beschrijving en -naam is meer materiaal nodig, bijvoorkeur van de schedel of het gebit.

De oerwalvisfossielen zullen vanaf woensdag 19 december 2007 in het museum in Rotterdam worden tentoongesteld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.