Vogelstand en visstand Waddengebied staan sterk onder druk

Het gaat niet goed met de vogels  en de vissen in het Waddengebied. Die waarschuwing komt van de Waddenvereniging aan de vooravond van een internationale conferentie over de bescherming van dit natuurgebied dat op de werelderfgoedlijst van Unesco staat. ‘Als we niet opletten blijft de vogelstand en de visstand afnemen.’

De vereniging baseert zich op een eerder verschenen wetenschappelijk rapport over de Wadden: de zeehond gedijt, maar vooral de vogelstand en de visstand staan onder druk.

Grutto Beeld Hollandse Hoogte / Sijmen Hendriks

Broedvogels hebben het moeilijk. Meer dan de helft van de onderzochte soorten (17 van de 29) is tussen 1991 en 2013 in aantal gedaald, blijkt uit het rapport. De watersnip, de blauwe kiekendief en de grutto behoren tot de dieren die het zwaarst werden getroffen. De populaties van deze soorten krompen jaarlijks gemiddeld met 8 tot ruim 10 procent (watersnip). Er zijn ook soorten die floreren, zoals de brandgans en de zwartkopmeeuw.

Dat de broedvogels in aantal teruglopen komt onder meer door een laag broedsucces. Nesten in kwelders – buitendijkse stukken land – gaan verloren als ze bij hoge waterstanden overstromen. ‘Extreme waterstanden komen de laatste tijd meer voor dan vroeger’, zegt Hans Revier, medewerker van de Waddenvereniging en lector aan de Stenden Hogeschool. Daar komt bij dat roofdieren, ratten, verwilderde katten en kraaien, nadelige invloed hebben op de vogelstand.

Blauwe Kiekendief Beeld Hollandse Hoogte / Sijmen Hendriks

Ook de trekvogels staan onder druk, zij het in mindere mate dan de broedvogels. In de Waddenzee komen nu een half miljoen minder trekvogels voor dan tien jaar geleden (5,6 miljoen tegen 6,1 miljoen), aldus de Waddenvereniging. Afname is er met name bij soorten die leven van vis en bodemdieren. Van 34 soorten die tussen eind jaren tachtig en 2014 zijn onderzocht zijn er 16 in aantal afgenomen. Hiertoe behoren onder meer: de eider, de smient en de kluut.

Het afnemen van het aantal trekvogels hoeft niet alleen verband te houden met het Waddengebied, zegt NIOZ-onderzoeker Jan van Gils. Het kan ook te maken hebben met ontwikkelingen in Afrika en in het noorden. Dat neemt niet weg dat sommige soorten minder vaak voorkomen in het Waddengebied dan op andere tussenstops van hun trekroute, stelt Revier.

Dat het niet goed gaat met de vogels van de Waddenzee is juist, reageert Ruud Foppen, hoogleraar aan de Radboud Universiteit. ‘De Waddenvereniging legt de vinger op een zere plek.’

Smient Beeld Hollandse Hoogte / Buiten-Beeld

Voor de visstand verwijst ze naar cijfers van het NIOZ (Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee). Daaruit blijkt dat in een fuik tussen Den Helder en Texel tegenwoordig – uitgedrukt in kilo’s – nog maar 10 procent gevangen wordt in vergelijking tot de jaren vijftig van de vorige eeuw. Vooral het aantal platvissen (schol) is sinds de jaren tachtig sterk afgenomen.

Er verschijnen ook ‘nieuwe’ vissoorten in de Waddenzee. Dat zijn vissen die van warmer water houden. Volgens de Waddenvereniging is de gemiddelde watertemperatuur in de Waddenzee de afgelopen halve eeuw met bijna 2 graden gestegen. Klimaatverandering vormt op den duur een bedreiging voor het natuurgebied, stelt de vereniging. De voorspellingen voor de zeespiegelstijging aan het eind van deze eeuw lopen ver uiteen, maar worden meestal uitgedrukt in decimeters.

Watersnip Beeld Hollandse Hoogte / Buiten-Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.