Voetbaltaal (19)

Het WK voetbal is in volle gang en Nederland is tweetalig; de ene helft beheerst voetbaltaal, de andere helft niet....

Bert Wagendorp

Veel cursisten menen dat Johan Cruijff ABV spreekt, Algemeen Beschaafde Voetbaltaal. Zij gaan er daarom toe over Cruijff te imiteren (‘De koots wie wint hep gewonnen’) of één van de inmiddels afgezaagde Cruijff-wisecracks te citeren (‘Elk nadeel hep zijn voordeel’).

Niet meer doen, cursisten. Respect. Hij was een heel grote. Laat Cruijff-imitaties maar over aan luie cabaretiers.

Johan Cruijff spreek bovendien geen voetbaltaal, maar Cruijffs. Cruijffs is een taal die even moeilijk is als Mandarijn-Chinees, zoals bekend de moeilijkste taal ter wereld.

Kenmerk van het Cruijffs is, dat de luisteraar na de eerste zin (en soms ook nog de tweede) de indruk heeft het betoog volledig te kunnen volgen. Maar na het uitspreken van de derde zin blijkt dat een illusie te zijn geweest. En niemand die uitleg kan verschaffen, want de enige die Cruijffs beheerst is Cruijff. En die kan het alleen uitleggen in het Cruijffs.

Een betoog in het Cruijffs is een tocht door de jungle zonder gps. Belangrijkste kenmerken van het Cruijffs zijn het schijnbaar ontbreken van elke logica, de totale onvoorspelbaarheid, het samentrekken van meerdere zegswijzen en de volledige lak aan de grammaticale regels van het ABN.

Soms is in de onnoemlijke duisternis van het Cruijffs een zin te ontwaren die iets zou kunnen betekenen. Het is van het grootste belang dat de voetbaltaalspreker daarop onmiddellijk krachtig inhaakt met de uitroep: ‘Geniaal!!’

Maar meestal staat de luisteraar machteloos. Recentelijk zei Cruijff tegen Tom Egbers: ‘De gigantische illusie van alle spelers wie er zijn!’ Egbers zonk weg in een zuigend moeras van onbegrip en ging definitief ten onder na de zin: ‘As het doel in de schaduw leg, moet je kijken waar de zon staat in het doel wie niet in de schaduw leg.’

Opdracht: laat de zinnen van Cruijff over u heenkomen als een warme golf, vraag niets, probeer niet te begrijpen maar aanvaard. Het zijn voetbalmantra’s. Glimlach.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden