Viva la kokagansie

Blikken wij terug op het voorbije taaljaar. Niet woordologisch, dat is al veel gedaan, maar trendmatig...

Leek er aan het begin van deze kabinetsperiode enige verbetering op te treden in het taalgebruik van JPB de MP, het herstel was helaas van tijdelijke aard; inmiddels brabbelt de pumjee weer op volle sterkte.

'Dis gee spa va kokagansie' sprak hij van de week tijdens een bezuinigingsdebat.

Nova liet het fragment zien, maar dat was het moment waarop Balkenende het begin van die zin nog min of meer correct uitsprak, even later deed hij het nog een keer, en produceerde bovenstaande toverspreuk. Viva la kokagansie, viva la spa.

De opmars van het Poldernederlands gaat voort. Het idee dat het 'groenblaaivende aaik'

is in plaats van 'groenblijvende eik', wint snel terrein. Voorname promotor van deze trend: tuinman Rob van Aigen Hais & Tain, op Ertejel Fier.

Ook nieuw: aaidol. 'Je zingt best leuk, maar ik zie niet echt een aaidol in je.'

De 'r' heeft het moeilijk. Een guwelijk ongeluk met een gote gasmaaier – je hoort het steeds vaker. Pumjee Balkenende ziet pobeme. Belangrijke voorvechtster van deze ontwikkeling: Sacha de Boer. Die zegt giep-epidemie. Oorzaak: giep-virus.

Het Engels zet onverminderd door. Zie bijvoorbeeld ook Dag in Dag uit van gisteren, met een lijst van nieuwe aanwinsten. Op woordvanhetjaar.nl, initiatief van een Amsterdams tekstbureau, kreeg gamen de meeste stemmen. Het vetstewoordvanhetjaar.nl koos 'wobbelen' – etymologie onbekend.

De statistiek (Van Dale) houdt het op SARS, in feite ook een engels woord (

severe acute respiratory syndrome).

Ook de tegenwoordig verleden tijd (tvt) zet door. Dit is de neiging om gebeurtenissen uit het verleden te beschrijven in de onvoltooid tegenwoordige tijd. Onlangs in de Volkskrant:

'Voor vwo'ers blijkt het juist te makkelijk: de onderzoeken waarschuwen voor een 'sluikse niveauverlaging' bij de beste leerlingen. Dat is allemaal niet de bedoeling, concludeert ook de politiek. Voor de vraag hoe het in de toekomst verder moet, roept Adelmund een commissie in het leven.'

Staatssecretaris Adelmund? Dat moet een vergissing zijn. Die was toch staatssecretaris van onderwijs in Paars II? Ja, en over die periode gaat het ook. Maar dit stuk is geschreven in de tvt, de tegenwoordig verleden tijd.

De Engelsen kennen het fenomeen ook. The historical present, noemen ze het. Er is geen geschiedenis meer, alleen nog een eeuwig nu. Op zich is het misschien wel een idee om de verleden tijd af te schaffen. Laten we eerlijk zijn, hij heeft iets ouderwets.

Het correct vervoegen van werkwoorden wordt een uitstervend ambacht. 'Een belangrijke overwinning voor Marokko, dat sinds 1975 aanspraak maakt op het gebied en daarmee zijn territorium bijna verdubbeld'. (

NRC Handelsblad) 'Dick Benschop meent dat het anti-Europese populisme van Le Pen het klimaat rond de Europese integratie absoluut niet bevorderd.' (NRC Handelsblad) Wat nu? Muiterij op het Kofschip? Hedenlands vermoedt een combinatie van oorzaken: belabberd taalonderwijs en een vorm van spellingcheckerblindheid. Wat niet rood onderkarteld wordt is goed. Hedenlands deed een Google-test. De exacte woordcombinatie 'verkeert in goede staat': 749 hits.

'Verkeerd in goede staat': 932. Voortaan maar goed rekenen?

Leek de taal-boom van eind jaren tachtig sinds de eeuwwisseling enigszins weg te ebben, het afgelopen jaar leefde hij ineens weer op, met onderzoeken, discussies en de nodige media-aandacht. Ook Hedenlands krijgt weer veel post. Hartelijk dank & blijf schrijven. Dan gaan we er nu even uit voor de boodschappen en treffen wij elkaar in 't nieuwe jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden