Vispassage Afsluitdijk groot succes

Het wemelt in het IJsselmeer van de jonge glasaaltjes. Een teken dat het visvriendelijke beleid werkt. Er is zelfs een soort visdisco.

De anti-zoutpijp in het IJsselmeer wordt aangelegd. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Tienduizenden piepkleine palinkjes en spierinkjes weten de tot voor kort onneembare barrière van de Afsluitdijk moeiteloos te nemen, zo blijkt uit recente cijfers van Rijkswaterstaat. Om te voorkomen dat het IJsselmeerwater te zout wordt door de succesvolle vismigratie is gisteren een 500 meter lange afvoerbuis voor zoutwater gelegd. Knipperende lampen onder het water helpen de vissen de juiste route te nemen.

Het visvriendelijk beheer van de sluizen in de Afsluitdijk is een succes. Onderzoekers van milieuadviesbureau ATKB turfden in 2014 liefst 26 vissoorten die dankzij het aangepast deurbeleid moeiteloos de spuikokers en de schutsluizen passeerden.

Recent openbaar gemaakte cijfers wijzen uit dat in april 130 duizend visjes in een tijdsbestek van amper tien minuten een van de tien spuikokers in Kornwerderzand passeerden, zo'n 60 duizend spierinkjes, 40 duizend glasaaltjes en 20 duizend stekelbaarsjes. In Den Oever glipten ruim 90 duizend visjes binnen.

Glasaal

Vooral het binnentrekken van glasaal van de zee naar het IJsselmeer is belangrijk. De piepjonge visjes zijn geboren in de Sargassozee bij de Bermuda-eilanden, lieten zich zesduizend kilometer met de golfstroom meevoeren en hebben het zoete water van het IJsselmeer nodig om te volgroeien tot volwassen palingen.

Voor de spiering geldt het omgekeerde. 'De spiering is een zalmachtige zoutwatervis die het zoete water van IJsselmeer opzoekt om te paaien', zegt Bauke de Witte van Rijkswaterstaat. Jonge spiering is op het IJsselmeer favoriet voer voor niet al te diep duikende vogels zoals visdieven.

Door de spuisluizen iets eerder open te zetten, krijgen zwakke zwemmers als de glasaaltjes en spiering de gelegenheid de onneembare barrière van de Afsluitdijk te passeren. 'Dat doen we sinds vorig jaar bij afnemend tij', zegt Marianne Greijdanus van Rijkswaterstaat. 'Vlak voordat het dalende peil van de Waddenzee onder dat van het IJsselmeer zakt, zetten we spuisluizen open en kunnen de vissen binnen.'

Ook de proeven met 'loze schuttingen' - schutsluizen openzetten zonder dat er een schip in de buurt is - werken goed, zo blijkt uit het onderzoek.

Tot overlast leidt dat niet, want de vissen trekken bij voorkeur in de nacht binnen, zo blijkt. 'Dan doen ze vermoedelijk omdat de grote scholen overdag een gemakkelijke prooi zijn voor foeragerende vogels', aldus Greijdanus.

Keerzijde

Het succes van het aangepaste sluisbeheer heeft ook een keerzijde. Met de vis stroomt ook zout water binnen. Verzilting van het IJsselmeer kan de drinkwaterwinning en de landbouw in gevaar brengen. Daarom is gisteren een 500 meter lange buis voor de spuisluizen in Den Oever aangebracht.

Afgezonken op de bodem voert die zout water dat zich ophoopt in door waterstroming ontstane kuilen terug in de Waddenzee. 'Als het waterpeil in het IJsselmeer hoger is dan in de Waddenzee, drukt de waterkolom van het IJsselmeer het zoute water terug de zee in', legt Greijdanus van Rijkswaterstaat uit.

Om te verhinderen dat de zojuist binnengezwommen vis via de pijp terugzwemt, is een spectaculaire oplossing bedacht. 'Met een disco-achtige stroboscooplamp schrikken we ze af. Ze acclimatiseren in de zoutwaterkuil, om daarna door te zwemmen naar het IJsselmeer. Later dit jaar wordt ook zo'n zoutwaterafvoer aangelegd bij het sluizencomplex aan het Kornwerderzand.

Bij Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier is Steven Westerman opgetogen. 'We leggen vistrappen en hevels aan om bedreigde Europese soorten als paling en bittervoorn langs sluizen, stuwen en gemalen onze polders in te krijgen, maar dat heeft pas echt effect als de voordeur van de Afsluitdijk verder wordt opengezet.'

Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden