nieuws alvleesklierkanker

Verzwakte muur om kankercellen biedt chemo een kans

De verdedigingswal rondom een tumor verzwakken zodat chemomedicijnen beter bij de kankercellen kunnen komen: als die aanpak effectief blijkt bij mensen, zou dat uitzicht bieden bij alvleesklierkanker, de vorm van kanker met de slechtste overlevingskansen

Alvleesklierkankercellen. Beeld Science Photo Library

De Twentse wetenschappers die de methode ontdekten, willen over ruim een jaar beginnen met klinisch onderzoek nadat studies in het lab en bij muizen hebben aangetoond dat de tumor met wel 80 procent kan slinken.

De meeste kwaadaardige tumoren hebben een verdedigingsmuur, verduidelijkt onderzoeksleider Jai Prakash, hoogleraar in Twente. Bij alvleesklierkanker is die muur zelfs zo dik dat die meer ruimte kan gaan innemen dan de tumor zelf. De muur bestaat uit cellen die zich uitrekken en samentrekken en dikke lagen eiwitten produceren, zodat een vezelachtig netwerk ontstaat waarin de bloedvaten die naar de tumor lopen, worden dichtgeknepen. Daardoor komt chemomedicatie niet goed in de kankercellen terecht.

AV3

Maar Prakash en zijn collega’s aan de universiteit Twente ontdekten een zwakke plek in de muur door tumorweefsel van patiënten met alvleesklierkanker met elkaar te vergelijken. Daarna vonden ze een eiwit, AV3, waarmee ze die plek konden aanvallen. In vakblad Science Advances beschrijven ze wat ze in hun lab zagen gebeuren: AV3 verzwakte de cellen in de muur, ze konden niet meer samentrekken en slaagden er niet langer in om een netwerk op te bouwen. ‘We zagen hoe de bloedvaten weer opengingen’, vertelt Prakash in een email. ‘Dat biedt vervolgens de mogelijkheid om meer chemo in de tumor af te leveren.’

Dat gebeurde ook daadwerkelijk. Eerst bij ingekapselde tumorcellen in een petrischaaltje, daarna bij muizen met stukjes menselijk tumorweefsel: als het eiwit AV3 samen met een chemokuur werd toegediend, werd de tumor fors kleiner.  

Zeer welkom

Die verdedigingsmuur is een groot probleem, reageert hoogleraar chirurgie Marc Besselink, die in het Amsterdam UMC onderzoek doet naar nieuwe behandelmethoden voor alvleesklierkanker. Die muur maakt de tumorcellen niet alleen slecht bereikbaar voor chemotherapie, maar ook voor het immuunsysteem van de patiënt. Tot nu toe hebben methoden om die muur in zijn geheel aan te pakken in klinische studies geen goed resultaat laten zien, zegt hij. Of dat nu wel gaat lukken door een specifieke zwakke plek aan te vallen, is moeilijk te voorspellen. ‘Vaak blijken gunstige bevindingen niet direct te vertalen naar de patiënt. Er is meer onderzoek nodig om uit te wijzen of dat nu wel het geval is.’

Een nieuwe aanpak zou zeer welkom zijn, zegt Besselink want er is de afgelopen twintig jaar maar weinig verbetering gekomen in de behandeling van alvleesklierkanker. Na vijf jaar is nog maar 9 procent van alle patiënten in leven.

Om uit te zoeken of eiwit AV3 een medicijn zou kunnen worden, heeft Prakash een onderneming opgericht, een spin-off van de universiteit Twente. Dat is noodzakelijk omdat de route van laboratorium naar kliniek voor een universiteit te complex is. Investeringen van onder meer de Europese Commissie zijn al binnen; de komende tijd wordt, na extra veiligheidsonderzoek, bekeken hoe het eiwit op een betrouwbare manier kan worden geproduceerd zodat het op patiënten kan worden getest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden