Vertrek uit haar regio was haar redding: 'Geen prikkelingen meer die de zucht naar ghb doen herleven'

Angela kon na vertrek de ghb laten staan, terwijl Mira nog in haar oude omgeving tegen haar verslaving vecht

Gemeenten voelen er weinig voor ghb-verslaafden van elders op te vangen. Daarmee frustreren zij volgens twee verslavingsinstellingen de succesvolste aanpak tegen de drug: na het afkicken verkassen naar een andere regio. Angela kon op die manier de ghb laten staan, terwijl Mira nog in haar oude omgeving tegen haar verslaving vecht.

Angela Aarts uit Etten-Leur kon terecht in de verslavingskliniek in Vught en vond een woning in Den Bosch. Foto Arie Kievit

Angela Aarts uit Etten-Leur kon terecht in de verslavingskliniek in Vught en vond een woning in Den Bosch.

Ze begon op haar achttiende met xtc en speed, drie jaar later probeerde ze ghb. Het was een relatief nieuwe, goedkope drug die in Etten-Leur en andere plaatsen in West-Brabant na de eeuwwisseling opeens sterk in opkomst was. 'In het begin gebruikte ik vooral in de weekenden en op feestjes', vertelt Angela Aarts (37), tegenwoordig woonachtig in Den Bosch.

'Het stond in die tijd bekend als een relatief onschuldig middel dat niet zo verslavend was', zegt ze. 'Daar heb ik te licht over gedacht.' Want toen Aarts na het weekend op maandag en dinsdag afkickverschijnselen ging vertonen, begon ze ook door de week 'potjes' te drinken.

'Een beetje bijpakken gaat de ontwenningsverschijnselen tegen', verklaart ze nu, ruim tien jaar later. Het is een wrange constatering, want het gevolg was dat ze volledig verslaafd raakte aan de ghb. Ze verloor haar baan als verkoopmedewerkster, elke drie uur moest ze 'een potje drinken', ook 's nachts.

Het was de drug van gabbers en hardcore. Ze dronk dagelijks zo'n 70 milliliter ghb. Ze 'gooide het puur achterover' of mixte het met frisdrank, meestal niet met alcohol. Want ghb en alcohol verdragen elkaar slecht. 'Met bier of wijn en ghb ga je down. Uiteindelijk ga je echt knock-out.'

Het heeft lang geduurd voor ze erkende dat ze zwaarverslaafd was en hulp zocht. Ze was haar werk en woning kwijt, had alleen nog contact met andere ghb-verslaafden. Ze probeerde haar vrienden uit de scene te mijden en verwijderde hun contacten uit haar telefoon. 'Maar het was een kwestie van tijd tot ik ze weer tegenkwam en dan was het moeilijk om nee te zeggen', zegt Aarts. 'Ik had me aardig vastgedraaid.'

In 2007 meldde ze zich voor de eerste keer bij Novadic-Kentron, die haar een opname in de verslavingskliniek adviseerde. 'Daar was ik aanvankelijk vet tegen', zegt ze. 'Ik was te trots om het stigmatiserende beeld van een zwaarverslaafde te accepteren.'

Ze besloot het zelf te doen, met ambulante begeleiding van de verslavingszorginstelling. 'Ik heb alles door de gootsteen geknikkerd en mezelf thuis opgesloten. Cold turkey, tegen elk advies in.'

Dat werkte niet, voor ze het wist gebruikte ze weer. Ze hoefde op vrijdagavond maar wat oude bekenden tegen te komen en ze was zo weer gezwicht. Ze raakte opnieuw haar baan kwijt (in de thuiszorg), werd dakloos en hopte van het ene naar het andere adres.

Ze sliep soms zelfs in haar auto, die ze voor het politiebureau parkeerde: 'Het was een schreeuw om hulp. Ik wist het ook niet meer. Ik wilde weg uit de regio. Want in West-Brabant kwam ik niet uit de scene los en viel ik steeds weer terug.'

In 2014 raakte ze in een psychose en werd ze opgenomen op de psychiatrische afdeling van het ziekenhuis in Breda. Daarna kon ze terecht in de verslavingskliniek in Vught en vond ze een appartementje in Den Bosch. 'Weg uit de regio, dat heeft me gered', aldus Aarts. 'Geen mensen meer tegenkomen die gebruiken, geen plekken meer tegenkomen waar je hebt gebruikt, geen prikkelingen meer die de zucht naar ghb doen herleven.'

Ze is nu vier jaar 'clean', volgt een opleiding als verslavingszorgmedewerker/ervaringsdeskundige, maar beseft dat ze nog steeds moet oppassen. Ze merkte het wanneer ze op bezoek ging bij haar ouders in Etten-Leur, vooral in het eerste jaar dat ze clean was. 'Als ik maar het plaatsnaambordje zag, begon ik al te zweten', zegt ze. 'Of als ik bij de Lidl langs de wijn loop die ik destijds altijd dronk. Dan steekt de lichamelijke zucht naar ghb meteen weer de kop op. Het is ook de directe herinnering aan en associatie met alle ellende - die veroorzaakt stress en je weet dat die stress met ghb weer weg is.'


Mira kickte vorig jaar af in Zuid-Afrika, maar begon terug in West-Brabant al snel weer met ghb. Foto Arie Kievit

Mira kickte vorig jaar af in Zuid-Afrika, maar begon terug in West-Brabant al snel weer met ghb.

Opvallend opgewekt laat Mira (29) haar kamer in de verslavingskliniek van Novadic-Kentron in Breda zien. 'Mijn suite', zegt ze met een grijns. 'Het is een van de ruimste kamers van de kliniek en ook nog met een balkon.' Beneden is de gemeenschappelijke keuken, waar ze met andere afkickende verslaafden kookt en eet. Verderop is de 'detoxruimte', waar net binnengekomen cliënten proberen te ontwennen van hun verslaving. Die fase heeft ze gelukkig achter de rug - het is nu zaak om clean te blijven. In de lobby, met koffie- en theeautomaat, kunnen cliënten bezoek ontvangen, op woensdagavond en in het weekeinde.

Het is al de zoveelste keer dat Mira probeert af te kicken van haar ghb-verslaving. Op haar 23ste begon ze met coke. Daarna liep haar relatie stuk en kwam ze weer thuis te wonen in Etten-Leur, waar haar broer al enige tijd ghb gebruikte. Ze werd verliefd op een vriend van haar broer, ook ghb-verslaafde. In die setting ging ze zelf ook helemaal voor de bijl.

Ze was kapster en knipte bij de klanten thuis. Door haar verslaving had ze uiteindelijk geen discipline meer 'om een eigen zaak op poten te houden'. Ze kreeg psychische problemen en kwam op de psychiatrische afdeling van het ziekenhuis terecht. Daar werd de verslaving met de geleidelijke toediening van steeds minder medicinale ghb 'afgebouwd'. Maar toen ze carnaval ging vieren met vrienden, kwam meteen de terugval. Daarna heeft ze het nog twee keer zelf geprobeerd, opnieuw tevergeefs.

In april 2015 werd ze opgenomen in de verslavingskliniek in Breda. Ze kickte af en betrok een appartementje in Breda. 'Maar je zit binnen tien minuten van Breda in Etten-Leur', verzucht Mira. 'Het is in deze regio ons kent ons. Je zit te dicht op het vuur. Ik was misschien wel veranderd, maar mijn omgeving was niet veranderd.'

Begin 2017 werd ze via een andere verslavingszorginstelling naar een afkickkliniek in Zuid-Afrika gestuurd. 'Ik kwam onwijs gemotiveerd over en werd daarvoor geselecteerd - mijn broer heeft daar ook gezeten', aldus Mira. 'Het waren de beste acht weken van mijn leven. Je zit ver weg van iedereen af, in een strenge gesloten setting, maar wel met een zonnetje en een zwembad.'

Maar toen ze terugkwam in West-Brabant liep ze tijdens het hardlopen een ex-vriendje tegen het lijf. 'Hee tering, wat zie je er goed uit', zei hij. Mira: 'Die ontmoetingen wil je niet, die gebruikersvrienden zijn allemaal triggers. Je hebt zo je best gedaan om die ui af te pellen, en dan komen de eerste laagjes er weer aan. Dan voel je je zo eenzaam.'

In april 2017 kwam ze terug uit de Zuid-Afrikaanse kliniek, eind mei nam ze tijdens een 'festivalletje' weer een potje, vanaf begin juni zocht ze haar oude ghb-vrienden weer op. 'In oktober lag ik alleen maar op mijn matras thuis', zegt Mira. 'Ik wist precies waar ik het spul kon krijgen. Dan haalde ik weer voor een tientje ghb in Etten-Leur.'

Die hele reis naar Zuid-Afrika was voor niets geweest, want terug in haar oude omgeving kon ze de zucht en verlokkingen niet weerstaan. Mira, die adhd heeft: 'Ik werd er manisch-depressief van.' Sinds eind oktober zit ze opnieuw in de verslavingskliniek, eerst in Vught en nu in Breda.

Maar ze zit niet in een gesloten setting en buiten in Breda komt ze nog steeds ghb-gebruikers tegen. 'Ik zou het liefst zo ver mogelijk hiervandaan verkassen', zegt ze. Haar hulpverleners bij zowel de gemeente als verslavingszorginstelling kunnen geen 'beschermd-wonenplaats' buiten de regio voor haar vinden. 'Zo'n verslaving is echt heel heftig - het is elke dag vechten', aldus Mira. 'Een vreemde omgeving is best wel eng. Maar stoppen met ghb in het besef dat je straks waarschijnlijk toch weer voor de bijl gaat, is nog beangstigender.'

Mira is een gefingeerde naam (echte naam bij redactie bekend).

Goedkope partydrug kan extreem verslavend zijn

Ghb (gammahydroxyboterzuur) raakte begin deze eeuw vooral in zwang als goedkope partydrug. Het middel - gemaakt van gootsteenontstopper, velgenreiniger en water - geeft een lichte roes en relaxed gevoel, werkt ontremmend en seksueel stimulerend. Een buisje van 5 ml kost ongeveer 5 euro. 'Goedkoop dronken worden', heet dat in het uitgaansleven.

Het werd bij het grote publiek ook wel bekend als 'verkrachtingsdrug': mannen die stiekem ghb in het colaglas van een meisje gieten. Maar volgens verslavingszorgdeskundigen wordt die praktijk zwaar overschat. Het kan weleens voorkomen, maar ze wijzen er ook op dat meisjes dat excuus de volgende ochtend kunnen aanvoeren om hun gedrag te rechtvaardigen.

Aanvankelijk werd gedacht dat ghb - in gebruikersjargon kortweg G genoemd - een relatief onschuldige, niet-verslavende drug was. Inmiddels weten de verslavingszorginstellingen beter. Het is voor sommige gebruikers extreem verslavend, mede omdat het middel maar enkele uren werkt. Daarna komen al snel de ontwenningsverschijnselen, waardoor de gebruiker steeds opnieuw naar de zoutige vloeistof grijpt. Bij een hoge dosering kunnen gebruikers helemaal 'out gaan' en zelfs in coma raken.

Er zijn naar schatting ruim tienduizend mensen die frequent ghb gebruiken. Bij de zorginstellingen kloppen jaarlijks ruim achthonderd ghb-verslaafden aan voor hulp. Hun aandeel in de verslavingszorg is weliswaar niet groot, hun problematiek is dat wel.

Ghb-verslaving is in vergelijking met andere verslavingen vaker levensbedreigend en het terugvalpercentage veel hoger (tot wel 70 procent). Hulpverleners vergelijken deze groep weleens met heroïnejunkies uit de jaren tachtig.

Ghb-verslaafden kunnen agressief en onbenaderbaar zijn en veel overlast veroorzaken.

Uit politierapportages komen vier brandhaarden naar voren: West-Brabant, Twenterand, Friesland en de regio Heerhugowaard. Daarom wordt ghb ook wel gezien als goedkope verslavingsdrug van gemarginaliseerde plattelandsjongeren, die vaak ook een psychische problematiek hebben.

Meer over