Verontrustend vaak lijden zorginstellingen verlies: 40 procent in de rode cijfers
© ANP

Verontrustend vaak lijden zorginstellingen verlies: 40 procent in de rode cijfers

Maatschappelijke en politieke ontwikkelingen oorzaak

De financiële problemen van verpleeghuizen en thuiszorgorganisaties worden steeds nijpender, concludeert accountskantoor EY dinsdag na bestudering van 469 jaarrekeningen.

Maar liefst 40 procent schreef vorig jaar rode cijfers. In 2015 was dat nog ruim een kwart. Ook de financiële positie van veel andere zorginstellingen, zoals sommige ziekenhuizen en ggz-instellingen, is vorig jaar achteruitgehold. 'De uitkomsten zijn op zijn zachtst gezegd schokkend', schrijft EY in zijn analyse.

Het accountantskantoor wijst naar stijgende personeelskosten als belangrijkste oorzaak van de verliezen in de ouderenzorg aan. In de verpleegzorg is vorig jaar een nieuwe cao afgesloten die voorziet in een forse nabetaling van onregelmatigheidstoeslag.

Grote thuiszorgorganisaties voelen zich gedwongen onder de kostprijs te werken

Maar ook dalende vergoedingen spelen een rol; gemeenten en zorgverzekeraars hebben flink bezuinigd op de thuiszorg. Om een gemeentelijke aanbesteding te winnen, moeten thuiszorgaanbieders dezelfde zorg verlenen voor minder geld dan voorheen. Grote thuiszorgorganisaties als het inmiddels failliete TSN voelden zich gedwongen onder de kostprijs te werken.

Omdat het overheidsbeleid erop gericht is dat ouderen langer thuis blijven wonen, komen alleen de zwaarste gevallen nog in het verpleeghuis terecht. Daardoor is de werkdruk in sommige instellingen heel hoog.

De werkdruk in sommige instellingen is heel hoog

Dat leidt weer tot extra personeelskosten, omdat verpleeghuizen dan vervangers moeten inhuren. Zorgbedrijf Careyn, dat 29 verpleeghuizen runt, had dit jaar gerekend op een ziekteverzuim van 5,5 procent. Op dit moment zit 8,3 procent van het personeel ziek thuis.

Sonja Kersten, directeur van de beroepsorganisatie voor verzorgenden en verpleegkundigen V&VN, vindt het rapport van EY 'zorgwekkend'. 'Met het huidige personeelstekort moeten instellingen juist de ruimte hebben weer te investeren.'

Het gezamenlijke verlies van de door EY onderzochte instellingen voor ouderenzorg bedroeg vorig jaar 37,5 miljoen euro. Zonder de eenmalige kosten van de onregelmatigheidstoeslag zou 'er waarschijnlijk een klein plusje geschreven zijn', nuanceert EY-accountant Rob Leensen.

Het ministerie van Volksgezondheid vindt het EY-rapport daarom juist 'niet zorgwekkend'. De woordvoerder van staatssecretaris Martin van Rijn benadrukt dat de meeste instellingen over voldoende reserves beschikken.

ING blokkeerde de rekening-courant en ABN dreigde het kredietplafond te verlagen

Desondanks is Leensen nog steeds bezorgd: 'Ook zonder die eenmalige tegenvaller was het gemiddelde winstpercentage onder de kritische grens van 1 procent gebleven.' Door die lage winst voldoen de instellingen vaak niet aan de eisen van banken. Leensen: 'Dat kan leiden tot een hogere rente, extra streng toezicht en op termijn mogelijk faillissementen.' De Rotterdamse zorginstelling Laurens kreeg daarmee te maken. ING blokkeerde de rekening-courant en ABN Amro dreigde eveneens het kredietplafond te verlagen.

Er is wel hulp in aantocht voor de worstelende ouderenzorg. In juli liet staatssecretaris Van Rijn weten dat er volgend jaar 435 miljoen euro extra naar de verpleeghuizen gaat. In de formatieonderhandelingen wordt besproken of er nog meer geld naar de ouderenzorg moet.