Verkenningskarretje maakt eerste korte rit Overleg met Mars vergt 22 minuten

Als het Marskarretje dat afgelopen nacht na een moeizame start voor het eerst een korte rit over het Marsoppervlak maakte, zich in de nesten werkt, weet Nasa dat ruim twintig minuten te laat....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

Na een zenuwslopende reeks voorbereidingen stonden de zes wielen van het verkenningsvoertuigje zaterdagnacht eindelijk in het rossige, met keien bezaaide stof naast de eigenlijke Pathfinder-lander, die vrijdagavond Nederlandse tijd met een beheerste smak op Mars was neergekomen. In vier minuten reed het met zonnecellen uitgeruste karretje ter grootte van een magnetronoven de aluminium loopplank af en kwam tot stilstand in afwachting van de opkomst van de zon ter plekke, enkele uren nadien.

Na de aanvankelijke euforie over de vlekkeloze landing vrijdag, Onafhankelijkheidsdag in de Verenigde Staten, kwamen diverse problemen aan het licht die het slagen van de missie zelfs even twijfelachtig maakten. Een leeggelopen luchtkussen, dat eerder de val van de lander brak, versperde de loopplank voor de Marsrover, zo leek al uit de eerste beelden van de videocamera's aan boord. Bovendien functioneerde de draadloze verbinding tussen het karretje en de lander gebrekkig, zodat het riskant leek de Sojourner al op pad te sturen door het rotsige landschap.

Beide problemen zijn in de loop van het weekeinde vanaf aarde verholpen. De verschrompelde airbag werd met een eenvoudige manoeuvre alsnog van de loopplank getrokken, door een van de drie driehoekige rondplaten van de Pathfinder even iets op te lichten en tegelijk de airbags nog strakker aan te halen.

De radiocommunicatie werd hersteld door het systeem via een commando vanaf aarde een aantal malen achtereen helemaal aan en uit te zetten. Wat de oorzaak van het falen was, bleef onduidelijk. Aanvankelijk had de radioverbinding keurig gewerkt. Tijdens tests op aarde leidden computerfouten eerder tot vergelijkbare problemen. Daarbij bleek herhaald aan- en uitzetten ook al een goede remedie.

De Sojourner zou afgelopen nacht voor het eerst een korte rit in de buurt van de lander maken. Daarbij moest blijken of alle systemen goed functioneren. Aan boord is apparatuur om de geologie in kaart te brengen en bodemmonsters te analyseren.

De invloed van de vluchtleiding op de ritten door het Marslandschap is miniem. Aan de voorzijde van de Marsrover brengen laserstralen voortdurend de bodem in kaart. Op grond van die gegevens stippelen computers aan boord van de lander een geschikte route uit, waarbij zo min mogelijk risico's worden genomen. Het karretje beweegt zich hooguit zestig centimeter per minuut voort. In twijfelgevallen raadpleegt het automatische besturingssysteem in de lander de vluchtleiding op aarde. Gedurende die tijd wacht de Sojourner roerloos op nadere bevelen.

Van de Sojourner wordt de komende weken spaarzaam gebruik gemaakt. De verkenner kan naar verwachting maar een volle week functioneren. Waarschijnlijk zal het niet veel verder dan zo'n honderd meter van de Pathfinder wegrijden in de Ares Vallis, de vallei op Mars waar de landing plaatsvond. Het vermoeden bestaat dat op die plek ooit water heeft gestroomd. De bodemstudies moeten dat uitwijzen en misschien aanwijzingen geven voor de kans dat er ooit leven op de vierde planeet van het zonnestelsel heeft bestaan.

Nadere analyse van de foto's van het landschap ter plaatse heeft laten zien dat de landing van de Pathfinder afgelopen vrijdag bepaald niet zonder risico's was. Vlakbij de landingsplaats bevinden zich grote scherpe rotsblokken, waarvan onzeker is dat de luchtkussens rond de sonde een botsing hadden doorstaan. Bovendien bevindt zich drie kilometer verderop een grote krater, van waaruit de lander het landschap niet had kunnen overzien en de Mars-rover onmogelijk de rand had kunnen passeren.

De computers van Nasa die camerabeelden van de Pathfinder beschikbaar maken voor gebruikers van het Internet bezweken afgelopen weekeinde bijna onder de belangstelling. Tientallen miljoenen malen werden de eerste foto's van het Marslandschap door geïnteresseerden opgevraagd. De pagina's die zijn bedoeld voor wetenschappelijke resultaten van de missie, zoals de bodemanalyses, waren gisteravond laat nog steeds leeg.

De Mars Pathfinder kreeg vrijdag een nieuwe naam. Hij heet nu het Carl Sagan Memorial Station, ter nagedachtenis aan de vooraanstaande Amerikaanse astronoom die vorig jaar stierf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden