Verhuizing thermometer KNMI leidt tot verhitte gemoederen

De jarenlange loopgravenoorlog tussen de twee grootste weerinstituten van Nederland is weer eens opgelaaid. De ‘commerciëlen’ – Meteo Consult – beschuldigen de ‘koninklijken’ – het KNMI – ervan jarenlang foute metingen van de temperatuur te hebben verzwegen.

Inzet van het conflict is de verplaatsing van een meetmast op het terrein van het KNMI – over een afstand van 200 meter. De concurrentie zegt dat deze verhuizing is verzwegen omdat het KNMI anders had moeten toegeven dat het jarenlang de verkeerde temperatuur heeft gemeten. Dat zou ook consequenties hebben voor de weerrecords en klimaatmodellen die het KNMI maakt en waarop de overheid zijn beleid afstemt.

Meteo Consult zegt al jaren terug te hebben geconstateerd dat de temperaturen die in De Bilt werden gemeten op zonnige dagen veel hoger uitvielen dan op basis van metingen van weerstations in de buurt viel te verwachten. Het verschil liep soms op tot een halve graad Celsius. Bij de meteorologen in Wageningen rees het vermoeden dat de metingen bij hun rivaal werden verstoord door de oprukkende bebouwing van het nabijgelegen Utrecht.

Deze zomer bleken de afwijkingen van De Bilt als sneeuw voor de zon verdwenen. Navraag leerde Meteo Consult dat het KNMI zijn meetmast inderdaad had verplaatst, vanwege een rij bomen die ‘een remmende invloed’ had op de wind op de oorspronkelijke locatie. Wagingen noemt het vreemd dat de verplaatsing niet is gemeld. ‘Het is toch niet niks dat de thermometer van het nationale weerinstituut een nieuwe plaats krijgt omdat de oude niet meer voldoet’.

Verwaarloosbaar
Het KNMI ontkent dat het heeft geprobeerd fouten in de metingen onder de pet te houden. Het zegt regelmatig overleg te voeren met de particuliere weerbureaus over de verstrekking van de meetgegevens. Het enige wat er is misgegaan, aldus het instituut, is dat de ‘feitelijke verplaatsingsdatum niet naar Meteo Consult is gecommuniceerd’.

Het KNMI stelt verder dat de consequenties van de andere locatie verwaarloosbaar zijn voor het dagelijks weerbericht en de nationale klimaatreeksen. De Bilt wijst er ook op dat klimaatveranderingen niet worden gebaseerd op de gegevens van een, maar ‘op basis van een geselecteerde selectie van 21 meetpunten: de Centrale Nederlandse Temperatuur (CNT).’

Het KNMI krijgt bijval van de Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie, dat de berichtgeving in sommige kranten en weekbladen afdoet als ‘spookverhalen’. Zo betreft de halve graad verschil, die Meteo Consult constateerde, alleen voor maximumtemperatuur in de zomer, niet voor de gemiddelde jaartemperatuur. Op jaarbasis bedraagt het verschil tussen De Bilt en het nabijgelegen Cabauw ongeveer 0,1 graad. Dat verschil is in de loop van de jaren niet groter geworden.

Opwarming
De nieuwe plek voor ‘s lands nationale thermometer heeft volgens de VWK geen gevolg voor de trend dat Nederland – en de rest van de aarde – opwarmt. Die wordt door elk weerstation geregistreerd. Voor klimatologisch onderzoek gebruikt het KNMI andere cijferreeksen, waarbij rekening wordt gehouden met de bebouwing rond De Bilt. De vereniging noemt het jammer dat het instituut zelf niet eerder heeft bericht over de verplaatsing van een thermometer. ‘Dat had een hoop onzinnige krantenberichten kunnen voorkomen.’

Tussen KNMI en Meteo Consult woedt al jaren een koude oorlog. Het commerciële bureau werd in 1986 opgericht door oud-KNMI-werknemer Harry Otten. Tot die tijd had KNMI zo’n beetje het monopolie op de weerberichtgeving. In 1999 staakte de ‘koninklijken’ hun commerciële activiteiten.

Een wolkensimulator die met steun van het KNMI werd ontwikkeld op de TU Delft. (Foto KNMI)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden