Verbouwen biobrandstoffen hoeft voedselproductie niet te hinderen

Het verbouwen van biobrandstoffen hoeft niet ten koste te gaan van de voedselproductie. Ook is het niet nodig bossen te kappen om er grond voor vrij te maken. Dat concludeert energiewetenschapper Sarah Gerssen-Gondelach van de Universiteit Utrecht in het proefschrift waarop ze vrijdag promoveert.

Beeld Marcel van den Bergh

Door efficiënter landbouw te bedrijven kan men grond vrijmaken voor gewassen die als brandstof kunnen dienen, zoals koolzaad en olifantsgras. De bossen kunnen dan gewoon blijven staan.

Het gebruik van biobrandstoffen is een van de mogelijkheden om de uitstoot van CO2 omlaag te brengen en zo de opwarming van de aarde tegen te gaan. Wie aardolie of aardgas verbrandt, brengt immers CO2 in de lucht dat honderden miljoenen jaren als koolstof in de grond zat opgeborgen. Wie daarentegen planten als brandstof gebruikt, brengt CO2 in de lucht dat daar nog niet zo lang geleden door diezelfde planten werd uitgehaald. De netto uitstoot (gerekend vanaf het moment van aanplant) is dan nul.

Methoden voor efficiente landbouw

-Slim bemesten, dus alleen op tijden en plekken waar nodig.

-Natuurlijke plaagdierbestrijding door ongunstige omstandigheden voor de dieren te creëren of met resistente gewassen te werken.

-Minimale grondbewerking, omdat graven en ploegen de bodemkwaliteit aantast.

-Veevoer voedzamer maken, door andere grassoorten te gebruiken of de dieren bij te voeren.

Controverse

Biobrandstoffen zijn echter controversieel, omdat ze zouden concurreren met de productie van voedsel. Om toch voldoende landbouwgrond over te houden, moeten bossen ontgonnen worden, terwijl die juist broeikasgassen uit de lucht opnemen. Door dit soort neveneffecten leidt het gebruik van biobrandstof helemaal niet tot een beperking van de CO2-uitstoot, schreef de KNAW afgelopen jaar nog in een 'visiedocument' over het onderwerp.

Maar dat klopt dus niet, zegt Gerssen-Gondelach - als je het verstandig aanpakt tenminste. Er zijn nog veel landbouwgebieden waar de voedselproductie per hectare met 'slimme landbouw' flink kan worden opgeschroefd, soms zelfs tot het dubbele. 'Slim landbouw bedrijven betekent niet automatisch meer kunstmest strooien', benadrukt Gerssen-Gondelach. 'Gericht bemesten, is het devies. Dus alleen bij de plant zelf en met mestkorrels die de voedingsstoffen geleidelijk afgeven'

Ook bij de veeteelt kan het rendement omhoog, door meer of voedzamer gras te gebruiken of de dieren bij te voeren; per dier is er dan een kleiner stuk weiland nodig. Dit kan de opbrengst melk en vlees per hectare met een factor 2 tot 8 doen toenemen. En het mes snijdt aan twee kanten, legt Gerssen-Gondelach uit: met slimme landbouwmethodes houd je niet alleen grond over, maar stoot je voor dezelfde hoeveelheid geproduceerd voedsel ook nog eens minder broeikasgassen uit.

Gerssen-Gondelach analyseerde de situatie in Oost-Polen, waar landbouwopbrengsten relatief laag zijn. Ze berekende dat hier binnen tien jaar 4 tot 25 procent van de grond vrijgemaakt kan worden voor de teelt van biomassa. Daarvan zou Polen jaarlijks 340 tot 970 miljoen liter biobrandstof kunnen maken. Dat is 1,5 tot 4 procent van het totale brandstofgebruik in het Poolse verkeer en genoeg om elk jaar vijf tot veertien miljoen auto's vol te tanken.

Raymond Jongschaap, landbouwdeskundige van Wageningen UR, vindt het onderzoek een aanwinst, vooral omdat Gerssen-Gondelach specifiek naar regionale mogelijkheden kijkt. Wel waarschuwt hij voor te veel optimisme: 'De wereldbevolking groeit en mensen gaan meer vlees eten. Daardoor zal de vraag naar grond voor voedsel toenemen.' Bovendien is de theoretisch haalbare landbouwopbrengst altijd hoger dan de werkelijke oogst, zegt Jongschaap, al was het maar omdat elke boer toch op zijn eigen manier te werk gaat.

Klopt, zegt Gerssen-Gondelach. Het betekent dat er goed beleid moet komen en dat er een grens zit aan de mogelijkheden. 'Maar gezien de winst in landbouwopbrengst die er wereldwijd te behalen is, denk ik toch dat we een heel eind kunnen komen.'


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden