Verboden te filmen

De Autoriteit Persoonsgegevens legt het nog eens uit: de regels gelden ook voor de particulier met zijn dashcam. En je schendt ze snel.

Dat was lachen, tijdens die ene winterweek in januari. Die man uit Steenwijk die over een beijzelde straat het vuilnis wilde buitenzetten. Vanuit een huiskamer aan de overkant van de straat was hij gefilmd. De video trok op YouTube bijna 400.000 kijkers, die konden zien hoe hij kruipend met zijn afvalzak de container bereikte.

Als de makers aan die meneer geen toestemming hebben gevraagd, kan hij het ze lastig maken, blijkt uit de regels voor cameratoezicht die de Autoriteit Persoonsgegevens vorige week heeft gepubliceerd. Nieuwe regels? 'Nee', zegt woordvoerder Lysette Rutgers. 'Het gaat om regels die al golden op grond van de Wet Bescherming Persoonsgegevens en de Wet Politiegegevens. Het nieuwe document geeft daar uitleg bij, specifiek voor cameratoezicht.'

Populaire Dashcams

Mio MiVue 518 Dashcam met ingebouwde G-krachtenmeter die aanrijdingen registreert en beelden bewaart van ongelukken. Met ingebouwde gps.Opnamen in hd-kwaliteit. Prijs: €90
Rollei CarDVR-110

De bewegingssensor leidt ertoe dat alleen beelden worden opgenomen die enigszins van belang zijn. Kan ook redelijk goede opnamen maken in het donker. Voorzien van gps.

Prijs: €115

Iedereen kent wel de bordjes 'Camera's waken over uw en onze eigendommen'. Bedrijven zijn verplicht duidelijk te laten weten dat ze toezicht houden. Particulieren moeten dat ook, zo blijkt. Rutgers: 'Als een particulier een bewakingscamera heeft hangen en de openbare weg is deels in beeld, mag dat alleen voor zover noodzakelijk voor de beveiliging. Bovendien moet je mensen informeren die in beeld zouden kunnen komen.' Dus dat wordt bordjes ophangen, of zorgen dat de straat niet meer in beeld is. En dat geldt zelfs als de beelden niet eens worden opgeslagen, aldus Rutgers. Als er een digitale camera in het spel is, is gewoon de Wet Bescherming Persoonsgegevens van toepassing.'

'Er zijn bij dit soort dingen drie principes in het spel', zegt jurist Arnoud Engelfriet van adviesbureau ICTRecht. 'Je moet het kunnen rechtvaardigen, je moet het beveiligen en je moet mensen informeren.' De camera mag dus niet voor de grap op de weg gericht staan; hij moet aantoonbaar een rol hebben in bijvoorbeeld inbraakpreventie. En je moet er technisch voor zorgen dat niet iedere wereldburger met een internetaansluiting ernaar kan kijken.

Het nieuwe document besteedt speciaal aandacht aan de nieuwtjes van de laatste tijd: dash-cams en drones. De saaie juridische theorie wordt verteerbaar gemaakt met begrijpelijke voorbeelden. De eigenaar van een fabrieksschoorsteen die met een drone een video-controle laat uitvoeren, moet ervoor zorgen dat de camera van de drone pas wordt ingeschakeld als de inspectie van de schoorsteen begint. De makelaar die een pand mooi in beeld laat brengen voor een filmpje op Funda, moet voor publicatie toestemming hebben van mensen die toevallig in beeld zijn gekomen. Anders moet hij ze onherkenbaar maken.

'Recreatief gebruik'

Voor particulieren zijn de regels wat milder. 'Recreatief gebruik' van drones is vrij, vooropgesteld dat de maker van de beelden ze niet publiceert, op YouTube of Instagram bijvoorbeeld. 'Doe je dat wel, dan eist de wet dat je toestemming vraagt', zegt Rutgers. En dat geldt ook voor beelden uit niet-vliegende bronnen zoals smartphones. En daar komt de meneer uit Steenwijk weer in beeld. Er is één mogelijke uitweg voor straatvideografen. Arnoud Engelfriet: 'Er wordt verschil gemaakt tussen journalistieke opnamen en structureel filmen. Stel er is een gorilla ontsnapt en jij was toevallig in beeld. Dat mag vertoond worden. En ga je ergens pontificaal staan met een tv-ploeg, dan snapt iedereen dat er wordt gefilmd. Maar voor een verborgen camera in de sauna geldt dat niet.'

Over de dashcams zegt de Autoriteit Persoonsgegevens: 'De gegevensverwerking van het beeldmateriaal van de dashcam kan noodzakelijk zijn voor de behartiging van het gerechtvaardigde belang van de bestuurder (verantwoordelijke van de dashcam) om als bewijs te gebruiken voor zijn verzekering om zijn schade te declareren.' Dus je mag je dashcambeelden naar de verzekering sturen en eventueel aan de rechter laten zien. Maar als er opeens een spectaculair ongeval tussen de opnamen staat, mag dat niet op YouTube als er mensen of kentekens herkenbaar in beeld zijn.

Camera

Mensen waarschuwen voor de aanwezigheid van camera's, is dat nog wel van deze tijd? Laptops en smartphones, horloges en brillen, tv-toestellen en auto's - alles heeft een camera. Kun je mensen niet beter waarschuwen als ze niet op een of andere manier in beeld zijn? 'De meeste mensen zullen nog verbaasd zijn dat auto's camera's hebben en dat je daardoor gefilmd kunt worden, zegt Arnoud Engelfriet . Kijk, een bumper in beeld van je achteruitrijcamera, dat is geen punt. Maar een StreetView-auto van Google die in het rond filmt, dat is een ander verhaal. Het gaat erom of je er wat privacy betreft last van hebt en of je erdoor verrast kunt worden.'

Wat kun je doen als je je in je privacy aangetast voelt door een camera? Lysette Rutgers: 'Je kunt klagen bij het bedrijf of de persoon die het doet. Wij ontvangen graag tips om onze agenda te bepalen (autoriteitpersoonsgegevens.nl). Aangifte doen kan ook.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden