nieuws

Veel Nederlanders slikken onnodig maagzuurremmers

Van de Nederlanders die langdurig maagzuurremmers slikken, is dat voor bijna 9 op de 10 niet echt nodig. Dit blijkt uit onderzoek onder huisartspraktijken. Maagzuurremmers verhullen de echte oorzaken van de klachten, zoals alcoholgebruik of ongezond eten.

Ronald Veldhuizen
Ongezond eten of alcoholgebruik kan het maag- en darmstelsel behoorlijk in de war gooien. Beeld Getty Images/Science Photo Libra
Ongezond eten of alcoholgebruik kan het maag- en darmstelsel behoorlijk in de war gooien.Beeld Getty Images/Science Photo Libra

Veel mensen die de huisarts bezoeken met maagklachten krijgen op recept maagzuurremmers voorgeschreven. Zo’n pil helpt vaak goed en heeft weinig bijwerkingen, zegt Tijn Kool van het Radboudumc, een van de betrokken onderzoekers. ‘Maar maagzuurremmers maskeren de echte oorzaken achter maagklachten, zoals ongezond eten, overgewicht of alcohol drinken.’

‘Herkenbaar’, vindt huisarts Just Eekhof de bevindingen, niet betrokken bij de nieuwe studie. ‘Maagzuurremmers staan op de derde plaats van meest voorgeschreven geneesmiddelen en zijn de laatste decennia in de pennen van de artsen geslopen.’ Dat heeft ook te maken met tijdsdruk in de huisartsenpraktijk, aldus Eekhof. Leefstijl­adviezen worden vaak slecht opgevolgd, een maagzuurremmer werkt meteen. ‘Dat is ook het gevoel bij dokters: pats-boem, en je hebt een tevreden patiënt.’

Volgens Stichting Farmaceutische Kengetallen (SFK) worden er jaarlijks 2,4 miljoen maagzuurremmers voorgeschreven. Niet zeker is hoeveel daarvan is bedoeld voor langdurig gebruik

Boemerang

Voor de nieuwe studie, gepubliceerd in British Journal of General Practice, keken de onderzoekers naar het geneesmiddelgebruik en de patiëntgegevens van zo’n driehonderd huisartsenpraktijken tussen 2016 en 2019. Ze legden die naast de richtlijnen van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Bij veel geneesmiddelen gaat alles volgens het boekje, benadrukt Jako Burgers, medeonderzoeker en zelf huisarts. Zo geven huisartsen minder vaak dan eerder antibiotica bij oogontstekingen die meestal vanzelf overgaan. Onnodige spierverslappers tegen lage rugpijn worden al helemaal nauwelijks meer voorgeschreven. ‘Maar die maagzuurremmers, daar is echt wel verbetering mogelijk.’

Het probleem van onnodig maagzuurremmers slikken is niet dat ze bijzonder onveilig of duur zijn. Problematisch is volgens Kool en Burgers dat het gebruik van de pillen indirect de gevolgen van een ongezonde leefstijl in stand houdt. Die kaatsen later als een boemerang terug wanneer patiënten met grotere problemen weer bij de dokter komen, stellen ze.

Bovendien is afhankelijk worden van maagzuurremmers eigenlijk onnodig, zegt Burgers. Als patiënten stoppen met het middel, krijgen ze vaak eerst klachten omdat de maagzuurproductie weer op eigen kracht aansterkt. Maar, zegt Burgers: ‘Het is met maagklachten net als met slaapproblemen. Het zijn ongemakken in het leven die vaak vanzelf overgaan met goede voorlichting en adviezen. Met pillen creëer je juist een extra probleem.’

Doen of laten?

Kool werkt daarom bij het project ‘Doen of laten?’, dat een bewustwordingscampagne over gepaste zorg bij maagklachten organiseert. ‘We willen iedereen betrekken. Patiënten, huisartsen, maar ook apothekers. In de wachtkamers komen posters en flyers.’ Een keuzehulp over maagklachten op de site thuisarts.nl moet patiënten met maagzuurklachten al voor een huisartsbezoek bewust maken van het idee dat ze wellicht geen pil nodig hebben, maar zelf iets kunnen doen.

Huisarts Eekhof vreest dat zo’n campagne de werkdruk op de toch al overbelaste huisartsen verder verhoogt. ‘Leefstijl is een maatschappelijk probleem. De verantwoordelijkheid hiervoor weer bij de huisarts leggen is niet terecht. Ze kunnen niet alles oplossen.’

Burgers wil zeker niet huisartsen met het probleem opzadelen. ‘Alles hoeft niet en kan ook niet stel op sprong veranderen. Bij elke praktijk heb je gemiddeld twintig tot veertig patiënten die onnodig die pillen slikken. Als je dat binnen een jaar allemaal wilt afbouwen, is dat inderdaad een behoorlijke belasting. Het meeste win je bij patiëntenvoorlichting. Als een patiënt zo’n pil niet meer wil, hoeft de arts die niet meer te overtuigen. Dat helpt enorm.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden