Veel meer plastic dan gedacht eindigt in zee

Voor het eerst is berekend hoeveel plastic we vanaf het land in zee dumpen: minstens 5 miljoen ton per jaar. Dat is zeker negentien keer zo veel als tot nog toe gedacht. Zonder maatregelen wordt de plasticsoep tussen nu en 2025 bovendien dertig keer zo omvangrijk. Bij bepaalde zeedierpopulaties heeft bijna ieder dier al plastic in zijn maag.

Afval op een strand in Mumbai, India. Beeld ap

Plastic in zee is een groeiend probleem. Zeevogels en zeezoogdieren eten plastic afval of raken erin verstrikt. Drijvend plastic hoopt zich op in vijf 'draaikolken' in het centrum van de grote oceanen. De kleinste deeltjes daarin zijn als sponsjes, die giftige stoffen aantrekken die in onze voedselketen belanden. 'De wetenschap heeft nog geen zekerheid over het effect daarvan, maar de kans dat dat gezond is acht ik klein', zegt hoogleraar Jan van Franeker, onderzoeker bij het Institute for Marine Resources and Ecosystem Studies van de Wageningen Universiteit en niet betrokken bij de nieuwe plasticstudie.

Om het probleem aan te pakken is de vraag cruciaal hoe omvangrijk de plasticsoep is. Bekend is dat de vijf draaikolken goed zijn voor 260 duizend ton. Maar er moet veel meer in zee zitten, aangezien er jaarlijks 300 miljoen ton plastic wordt geproduceerd en er veel in het water terechtkomt. Er zijn aanwijzingen dat in het Noordpoolijs en in de zeebodems veel plastic zit, maar hoeveel is lastig vast te stellen.

Een internationaal team van experts onder leiding van Jenna Jambeck (Universiteit van Georgia in de VS) berekende daarom hoeveel plastic er jaarlijks vanaf het land in zee wordt geloosd. Tussen de 5- en 13 miljoen ton, zo concluderen ze in Science. De bevinding is gebaseerd op de hoeveelheid plastic afval per kustbewoner in alle 192 landen met een kustlijn. In die landen berekenden de wetenschappers hoeveel afval verkeerd beheerd wordt, hoeveel daarvan plastic is, en hoeveel van dat plastic in zee terecht komt.

Twintig tot vijftig keer zo veel

Die schatting van tussen de 5- en 13 miljoen ton plastic is een kleine twintig tot vijftig keer zo veel als de bekende hoeveelheid plastic in de vijf grote kolken. 'Dit team, van de beste experts, kijkt dan ook naar de bron van de vervuiling en niet slechts naar wat zichtbaar is in zee. Die nieuwe aanpak is belangrijk', zegt Van Franeker. 'Nu kunnen we eindelijk een realistisch cijfer plakken op de plasticsoep.'

De studie laat verder zien dat China bovenaan staat in de top-20 van grootste dumpers, met tussen 1,32- en 3,53 miljoen ton per jaar. Indonesiƫ, de Filipijnen en Vietnam volgen. De VS staan op 20. Het zijn dus vooral landen met een snelle economische groei die aan de plasticsoep bijdragen: daar groeit de plasticconsumptie terwijl de afvalverwerking daarmee geen gelijke tred houdt.

China, dat veel plastic produceert - maar ook het gros van het te recycleren plastic importeert - verbood in 2008 de dunste soort plastic draagtasjes. In 2013 kwamen er strengere controles op ingevoerd plastic afval. Maar veel Chinees afval wordt nog steeds slecht beheerd of verwerkt.

'Al dat plastic dat in omloop komt vergt uitgekiende recycling en consumenten die minder plastic weggooien', schrijven de onderzoekers. Ook kunnen microdeeltjes verboden worden bij bijvoorbeeld de cosmeticaproductie. Verandert er niets op grote schaal, dan is de hoeveelheid soep in 2025 verdertigvoudigd. Betere vuilverwerking in de groeilanden, in combinatie met minder plasticproductie en -gebruik in de rijke landen, kunnen het probleem halveren. Van Franeker: 'We mogen hopen dat die maatregelen er komen. Zo kan het niet langer. Bij bepaalde zeedierpopulaties heeft bijna ieder dier plastic in zijn maag.'

Een onbewoond eiland in de buurt van Hong Kong. Er is allerlei plastic aangespoeld, waaronder aanstekers, slippers, flesjes en speelgoed. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.