De week in wetenschap Nobelprijzen

Vanaf maandag regent het weer Nobelprijzen, met de speeches van de laureaten als hoogtepunt

En? Wat was de reactie van de winnaar? Die vraag gaan we veel horen deze week, want vanaf maandag regent het weer Nobelprijzen, te beginnen met geneeskunde op maandag. 

Kazuo Ishiguro, winnaar van de Nobelprijs voor de Literatuur, legt in zijn speech uit wat een Nobelprijs zo bijzonder maakt vergeleken met al die andere prestigieuze prijzen. Beeld Getty Images

Ik voorspel alvast: de eerste reacties van Nobelprijswinnaars zullen niet bijster origineel zijn. Eerst klinkt er ongeloof. Na de schrik volgt doorgaans een ‘Ik ben diep vereerd’-riedel, waarbij ook collega’s en familie worden bedankt. Leuk voor de desbetreffende mensen zelf, maar voor buitenstaanders zo interessant als iemand die op de radio de groeten wil doen aan de buurvrouw en oom Henk.

Maar dan de speeches in december, bij het ontvangen van de prijs in het stadhuis in Stockholm. Die krijgen doorgaans weinig media-aandacht – de winnaar is immers al bekend en dus oud nieuws. Toch zijn die goed voorbereide praatjes wel degelijk het luisteren waard.

Neem Michael Rosbach, winnaar van de Nobelprijs voor de Geneeskunde vorig jaar. Vlak na het telefoontje dat hij de prijs had gekregen, viel de Amerikaan stil en zei niet veel meer dan ‘grapje zeker?’ Maar tijdens zijn speech vertelt hij bevlogen over het onderzoek naar de biologische klok in dieren en mensen. Ook staat hij stil bij het belang van migratie, pluriformiteit en het uitwisselen van ideeën. ‘Immigranten en buitenlanders zijn altijd een onmisbaar onderdeel geweest van ons land, en van onze wetenschappelijke vooruitgang. (…) Acht van de winnaars hier zijn Amerikaanse staatsburgers, maar vier van ons zijn immigranten of kinderen van immigranten.’

Ik keek zojuist op YouTube de speech terug van schrijver Kazuo Ishiguro, vorig jaar winnaar van de Nobelprijs voor de Literatuur. Hij legt haarfijn uit wat een Nobelprijs zo bijzonder maakt vergeleken met al die andere prestigieuze prijzen. Neem een olympische medaille. Volgens Ishiguro overheersen daar al snel nationalistische sentimenten: wow, een van ons is beter dan de rest. Maar dan de Nobelprijs. Daar is het gevoel eerder: wow, iemand van ons heeft iets gepresteerd waar de hele wereld beter van wordt.

Ruimte voor humor is er trouwens ook bij de Nobel-ceremonie. Mijn favoriet: de e-mail die geneeskundelaureaat Rosbach voorleest van Franse wetenschappers. ‘Beste collega, gecondoleerd dat u de Nobelprijs moet delen met die andere twee eikels.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.