Van plankliggertje tot kankermedicijn

Biotechbedrijf Acerta Pharma in Oss verguldt een vinding die bij Organon op de plank was blijven liggen. Het bedrijf wordt nu verkocht voor 6,5 miljard euro.

Beeld anp

In vijf jaar tijd hebben Allard Kaptein en Tjeerd Barf zich opgewerkt van barricadewetenschappers tot multimiljonairs. In 2010 stonden ze nog heftig te protesteren tegen het besluit van farmaceut Merck om Organon in Oss te sluiten. Vijf jaar later betaalt het Zweeds-Britse concern AstraZeneca 7 miljard dollar (6,5 miljard euro) voor hun geesteskind, het biotechbedrijf Acerta Pharma. Het is veruit de duurste overname van een biotechbedrijf ooit in Nederland. Tot nu toe was de overname van Crucell, waarvoor Johnson&Johnson in 2011 1,75 miljard dollar neertelde, de duurste.

AstraZeneca koopt 55 procent van de aandelen voor 2,5 miljard dollar. Daar komt eind 2018 zeker 1,5 miljard dollar bij, maar dat wordt veel eerder als acalabrutinib, het veelbelovende kankermedicijn waar Acerta aan werkt, voor die tijd in de VS wordt toegelaten. De huidige aandeelhouders hebben bovendien het recht de overige 45 procent van hun aandelen te verkopen voor 3 miljard dollar.

De directeuren-oprichters willen de pers niet te woord staan. 'We hebben heel duidelijke richtlijnen meegekregen', verontschuldigt Barf zich.

Andere oplossingen

Kaptein en Barf werkten voor Organon in Oss, toen Merck in 2010 besloot de onderzoeksafdeling van die vestiging te sluiten. Eerst was er een golf van verzet, maar Kaptein dacht toen al in andere oplossingen. 'Ik hoop dat dit protest ertoe bijdraagt dat serieus werk wordt gemaakt van een sciencepark in Oss', zei hij toen.

Die hoop werd vervuld. Merck droeg de laboratoria compleet met inventaris en grondstoffen over aan de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM), die er een bedrijvenpark van maakte voor farmaceutische starters. Dit Pivot Park werd in december 2012 geopend door toen nog prins Willem-Alexander.

Toen hadden Barf en Kaptein zich er al geïnstalleerd. Met een startkapitaal van een paar ton waren ze een bedrijf begonnen. Niet alleen gebruikten ze het lab, de spullen en de chemicaliën van hun oude baas, maar zelfs de vindingen: een techniek om eiwitten heel precies te richten. 'Het is een van de projecten die bij Organon op de plank waren blijven liggen en waarvoor wij de licenties hebben verkregen', zei Barf destijds.

Dure geneesmiddelen

Dat plankliggertje resulteerde in acalabrutinib, een middel tegen chronische leukemie, een vorm van leukemie die onder volwassenen veel voorkomt. Acerta publiceerde eerder deze maand de resultaten van tests: het middel werkte goed en had betrekkelijk milde bijwerkingen.

Het middel kan zich voegen in de steeds langere rij superdure geneesmiddelen voor met name kanker en reuma. Volgens het persbericht van AstraZeneca kan het middel mogelijk ook worden ingezet tegen andere kankers. Als dat lukt, zal de jaaromzet wereldwijd 5 miljard dollar kunnen bereiken. Aangezien de patentperiode lang is, kan de totale omzet ettelijke tientallen miljarden dollar belopen.

Blij

Blijkens de laatste jaarrekening (2013) bezit Acerta 72 duizend euro aan vaste activa. Er werken 150 mensen, in Oss en in de VS. Het eigen vermogen was alleen positief omdat het bedrijf de waarde van zijn eigen aandelen had opgevoerd met 16 miljoen euro (agio). Die opwaardering blijkt nu terecht. Hoe groot het aandeel van beide oprichters in het bedrijf nog is, is niet bekendgemaakt. De meeste aandelen zijn in handen van investeringsmaatschappijen, waaronder Biogeneration Ventures en de BOM.

Wie de andere investeerders zijn, mag ook Miriam Dragstra, directeur van BOM Capital, niet vertellen. Maar dat ze blij is, steekt ze niet onder stoelen of banken. BOM beheert het Pivot park en neemt deel in 'een kleine tien' van de 36 bedrijven op het terrein. Acerta is de tweede die te gelde wordt gemaakt. Drie maanden geleden werd Bionovion, ook al opgericht door ex-Organonners en ook gevestigd op het Pivot Park, voor 29 miljoen euro verkocht aan Aduro. Op het Pivot Park werken 350 mensen.


Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden