Vakblad Science: revolutie in gentech grootste doorbraak van 2015

Een nieuwe techniek die genetische manipulatie makkelijker en preciezer maakt dan ooit, is met afstand de belangrijkste wetenschappelijke doorbraak van het jaar. Dat stelt het Amerikaanse vakblad Science in zijn toonaangevende jaaroverzicht van de wetenschap in 2015.

In het Enetic Institute Nantes-Atlantique (IGNA) in het West-Frankrijk worden sporen van DNA bekeken. Beeld anp

De genetische techniek, met de weinig publieksvriendelijke naam 'CRISPR-Cas', maakt van het 'herschrijven' van stukken dna in levende wezens kinderspel. In 2015 zorgde dat voor de ene na de andere sensatie. In Londen gebruikten oncologen de techniek om een baby te genezen van leukemie, in de VS maakte men er muggen mee die geen malaria meer overdragen, en in China probeerden onderzoekers met de techniek menselijke embryo's te ontdoen van de erfelijke aandoening bèta-thalassemie, iets wat overigens mislukte. Ook het jaaroverzicht van Sir Edmund, zaterdag in deze krant, wijst CRISPR-Cas aan als dé wetenschapssensatie van 2015.

'Dit is het jaar waarin de techniek zijn ware kracht toonde', schrijft Science, dat de techniek de afgelopen twee jaaroverzichten ook al tipte als een van de grote ontwikkelingen in de wetenschap. In opinieblad The New Yorker, ook al lyrisch over CRISPR-Cas, vergelijkt bio-ethicus Hank Greely van de Stanford-universiteit de techniek met de Model T Ford: 'Verre van de eerste auto, maar wel het model dat met zijn eenvoudige productie, betrouwbaarheid en betaalbaarheid de maatschappij volledig veranderde.'

Doorbraken-toptien

In de doorbraken-toptien van Science staan ook hoog genoteerd de eerste detailfoto's van dwergplaneet Pluto, de ontdekking van de nieuwe oermens Homo naledi in Zuid-Afrika, de ontdekking van een werkzaam vaccin tegen ebola en de fabricage van een genetisch veranderde gist die suikers omzet in de grondstof voor pijnstillers reticuline - een ethisch beladen ontdekking, omdat het ook de productie van morfine en heroïne met een soort bierbrouwkit dichterbij brengt.

De tiende plaats is voor Nederland: het Delftse experiment in 'quantumteleportatie', waarmee fysicus Ronald Hanson en collega's dit jaar definitief bewezen dat subatomaire kleine deeltjes elkaar écht op grote afstand kunnen beïnvloeden.

Afgang van het jaar

De wetenschappelijke afgang van het jaar ('breakdown of the year') vindt Science de verwoestingen die Islamitische Staat dit jaar aanrichtte in de Werelderfgoed-steden Palmyra, Nimrud en Hatra en in het museum van Mosul. 'Een gerichte campagne van culturele zuivering', schrijft het blad, verwijzend naar etnische zuiveringen.

Voor het komende jaar raadt het blad aan te letten op de vorderingen van de experimenten LIGO in de VS en VIRGO in Italië, twee reusachtige laboratoria voor de detectie van zwaartekrachtrimpelingen in de ruimte. De laboratoria zullen de komende jaren gaandeweg steeds gevoeliger worden afgesteld, maar Science sluit niet uit dat de zwaartekrachtgolven al eerder worden opgemerkt. Een idiote ontdekking, waarbij een stuk van het laboratorium letterlijk iets zal worden uitgerekt en die andermaal Einsteins gelijk zal bewijzen dat de dimensies waarin we leven eigenlijk een soort drilpudding zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden