Utrechts lab kweekt kunst darm

Nieuwe techniek kan cruciale stamcel isoleren, die zich ontwikkelt tot stukken darm...

UTRECHT Onderzoekers van het Hubrecht Instituut in Utrecht hebben darmweefsel gekweekt uit een enkele darmstamcel. Het weefsel heeft dezelfde structuur als gewone darm, blijkt uit hun artikel in het gezaghebbende tijdschrift Nature, dat zondagavond op de website is gezet. Zo’n stamcel heeft zelforganiserend vermogen en groeit zelfstandig uit tot orgaanweefsel.

De vondst van de Utrechtse onderzoekers betekent een fundamentele stap in het stamcelonderzoek. Mogelijk kan de techniek over enkele jaren worden toegepast in kanker- en gentherapie.

In het Utrechtse onderzoek staat een geïsoleerde darmstamcel van een muis aan de wieg van honderden andere darmcellen, die zich in enkele dagen omvormen tot cellen met specifieke functies. De basale darmstamcel is te isoleren door gebruik te maken van een specifiek eiwit op de buitenkant van de cel – een eerdere vinding van het Hubrecht Instituut.

De nieuwe kweekmethode, zegt projectleider Hans Clevers, werkt ook op menselijke darmstamcellen. Het groeitempo ligt hoog; in slechts enkele maanden groeit een cel uit tot een flink stuk darmweefsel. Elke week vervijfvoudigt de hoeveelheid. De gekweekte darm groeit net zo door als gewoon darmweefsel: oude cellen sterven in een snel tempo en worden opgeruimd.

De techniek – een kwestie van isolatie van het juiste type stamcel, het juiste kweekmedium en de juiste groeifactoren – is ook te gebruiken om weefsel van andere organen te kweken, zoals de maag en mogelijk de alvleesklier, zegt Clevers. In zijn lab groeit sinds januari al maagweefsel.

Zijn instituut heeft octrooi aangevraagd op de kweektechniek en mogelijke toepassingen.

De vinding borduurt voort op een eerdere ontdekking van Hubrecht-onderzoekers dat basale stamcellen diep in de binnenbekleding van de darm verantwoordelijk zijn voor de aanmaak van nieuw darmweefsel. Ontregeling van die stamcellen – herkenbaar aan een specifiek eiwit aan de buitenkant – veroorzaakt tumorvorming.

Samen met nanotechnologen en weefselbouwers van onderzoeksinstituut MIT in Boston wordt nu uitgezocht hoe tegelijk met de groei van darmweefsel bloedvaten kunnen meegroeien. Dat is de eerste stap op weg naar de bouw van kunstmatig orgaanweefsel, dat mogelijk kan worden gebruikt om organen te herstellen. De groep van MIT heeft al ervaring opgedaan met de bouw van bloedvaten en kraakbeen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden