INTERVIEW

Utrecht waarschuwt Nepal: er kan nog een ramp komen

Met satellieten, drones en rekenmodellen wijzen Utrechtse aardweten-schappers nieuwe risicogebieden aan in Nepal. Na de aardbeving dreigen overstromingen.

Walter Immerzeel

Op 26 april zou hij naar de Langtangvallei in Nepal gaan, voor zijn gletsjeronderzoek in de Himalaya. Maar de dag voor vertrek werd zijn reisbestemming bij de Ghorka-aardbeving bedolven onder een lawine. Sindsdien zet aardwetenschapper Walter Immerzeel van de Universiteit Utrecht zich met zijn collega's in voor het interpreteren van satellietbeelden van het gebied, om nieuwe rampen in wording op te sporen.

Rampen in wording?

'Bij aardbevingen in dit soort ruige gebergten storten behalve huizen ook stukken bergwand en gletsjers in. Als een aardverschuiving een rivier blokkeert, kan een stuwmeer ontstaan. Dat is gevaarlijk: als de natuurlijke dam het begeeft komt al het water in één keer naar beneden. Daarom kammen onderzoeksteams satellietbeelden uit. We hebben al een paar duizend aardverschuivingen opgespoord. De meeste zijn ongevaarlijk of hebben hun verwoestende werk al gedaan, maar op twee plaatsen bestempelt ons team het risico als hoog vanwege zo'n stuwmeer.

'In Utrecht zijn we aan een van die situaties gaan rekenen. 1,5 kilometer onder het meer dat zich daar vormt, ligt een bergdorpje, Beneden-Pisang. Als de natuurlijke dam doorbreekt, is het water volgens ons model binnen 2 minuten bij het dorp. En het zal een grote overstroming zijn - alsof de Nederlandse Rijn opeens over het dorp heen komt.'

Dat klinkt gevaarlijk. En nu?

'We hebben het doorgegeven aan het Nepalese leger, en er zijn daar mensen gaan kijken. Het lijkt er op dat er al lekken in de dam zijn ontstaan. Dat is hoopgevend, want daarmee kan het meer toch geleidelijk leeglopen. Als dat zich doorzet, lost het probleem zichzelf op. Wij kunnen niet meer doen dan het goed in de gaten houden en de autoriteiten op de hoogte houden. Die kunnen besluiten het dorp te evacueren. Op welk moment dat zou moeten is echter nauwelijks vast te stellen. Wel weten we dat de situatie veel gevaarlijker wordt als de moessonregens beginnen, ongeveer over een maand.

'Ook ingrijpen is een mogelijkheid. Je zou het water kunstmatig kunnen omleiden of geleidelijk afvoeren. Maar de Nepalezen hebben nu natuurlijk wel iets anders aan hun hoofd. Die zijn met de acute noodhulp bezig voor de slachtoffers van de aardbevingen.'

Maken jullie dagelijks een nieuwe foto?

'Dat gaat helaas niet. Veel organisaties die satellieten in de lucht hebben, ook de commerciële, hebben hun satellieten opgedragen foto's van het gebied te nemen als ze over komen vliegen, en stellen die beschikbaar. Maar als het bewolkt is zie je niks, en vorige week was het heel slecht weer. '

Worden de satellietbeelden ook ingezet bij de noodhulp?

'Ze zijn wel gebruikt om te kijken waar veel schade is. Dat Langtang bedolven ligt, kun je op satellietfoto's goed zien. Maar de scherpste beelden hebben een resolutie van 0,5 tot 1 meter, dus voor het zoeken naar slachtoffers zijn ze niet geschikt. Overigens gebruik ik voor mijn eigen onderzoek geregeld een drone. Die lag opgeslagen in Kathmandu en is inmiddels ingezet om de schade op te nemen in een moeilijk begaanbare vallei.'

Hoe moet het verder met uw eigen onderzoek?

'Geen idee. Er ligt voor kapitalen aan apparatuur in de Langtang, na de moesson willen we de schade opnemen. Maar dat probleem valt natuurlijk in het niet bij het leed van de Nepalezen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden