NieuwsVirusoverdracht katten

Universiteiten gaan katten met corona en hun besmettelijkheid in kaart brengen

Spelen Poekie en Minoes echt geen rol bij het verspreiden van corona? Om daar achter te komen, gaan de universiteiten van Utrecht, Rotterdam en Wageningen zo’n 150 katten van geregistreerde covidpatiënten nader onderzoeken.

Een aangelijnde kat in Den Haag.Beeld ANP

Wetenschappers kennen nog geen enkel gedocumenteerd geval van katten die het coronavirus op de mens overdragen. Bekend is wel dat katten besmet kunnen raken door de mens, meestal zonder er ziek van te worden. Hoe dat precies zit, wil men nu uitzoeken, zegt hoogleraar diergeneeskunde Arjan Stegeman (Universiteit Utrecht). ‘Je wilt voorkomen dat je in de staart van de uitbraak ineens een reservoir van het virus overhoudt waaraan je niet hebt gedacht’, zegt hij.

Baasjes die corona hebben gehad, kunnen een uitnodiging krijgen om hun huisdier te laten testen. Dat gebeurt aan huis, verwacht Stegeman. De kat krijgt dan een bloedtest om te zien of hij antistoffen heeft aangemaakt tegen het virus – een teken dat het dier een infectie heeft doorgemaakt – en een wattenstaafjestest, op zoek naar het virus zelf. Daarmee kan men immers de precieze plek aan de genetische ‘familiestamboom’ van het virus uitdokteren.

Het kattenonderzoek volgt op de ontdekking dat een medewerker van een nertsenboerderij in Noord-Brabant vermoedelijk het coronavirus heeft opgelopen van een nerts. Aanleiding voor landbouwminister Schouten om alle 140 nertsenboerderijen te onderzoeken op corona en de regels aan te scherpen. Zo wordt bezoek aan de nertsenstal verboden. Vorige week werd al bekend dat drie boerderijkatten van de nertsenfokkerijen het virus hadden opgelopen.

Uniek

Het Nederlandse voorval is uniek: niet eerder boekstaafden wetenschappers een geval waarbij een mens coronabesmetting opliep door een dier. Het officiële standpunt van instanties als de WHO en het RIVM dat de kans om corona van een huisdier te krijgen ‘heel klein’ is, blijft dan ook staan. Wel zou Stegeman coronapatiënten aanraden hun kat voor alle zekerheid binnen te houden. ‘Ze komen buiten toch andere katten tegen, laten poep achter en markeren hun territorium.’

Dat katten bevattelijk zijn voor het virus, kwam al eerder aan het licht. In Wuhan testte men een steekproef van 102 katten: 15 van hen bleken besmet te zijn geweest met het coronavirus. Bij slechts 3 van de dieren was die besmetting te herleiden op een baasje met corona. Ziek worden katten slechts zelden. Het bekendste geval is dat van een Belgische kat, die diarree kreeg en kortademig werd.

Voor het Nederlandse onderzoek zal men wellicht ook langsgaan bij dierenasiels, waar katten dicht op elkaar leven. Daarnaast zal men een aantal besmettingsproeven met katten in het lab doen, om in meer detail aan de weet te komen hoe besmettelijk de dieren zijn voor hun omgeving. Uiteindelijk moet dat leiden tot een sluitende beschrijving van hoe de ‘kattenepidemiologie’ van corona eruitziet.

Virusoverdracht honden

Ook honden kunnen het virus overigens oplopen. Zo werd het virus in ons land eind april vastgesteld bij een Amerikaanse boxer wiens baasje covid-19 had gehad. Toch wijzen de experimenten uit dat de virusoverdracht op honden veel moeizamer gaat dan op katten.

Experimenten bij onder meer varkens, eenden en kippen wijzen uit dat die dieren het coronavirus waarschijnlijk helemaal niet kunnen oplopen. ‘Waarschijnlijk hebben deze dieren iets anders gevormde receptoren op hun cellen, waardoor het virus er niet goed op past’, zegt Stegeman.

Dreigt voor corona het Q-koortsscenario?

De ziekte zit op de boerderij: maakt u zich maar geen zorgen. Dat verhaal hoorde men in Noord-Brabant eerder – totdat in 2008 de Q-koorts zich verspreidde en meer dan duizend mensen infecteerde. Kan zoiets ook gebeuren met het coronavirus, nu waargenomen op vier nertsenboerderijen in Noord-Brabant?

Die indruk dringt zich wel op bij bestudering van de genetische verwantschap van het virus dat werd aangetroffen op de nertsboerderijen. Op twee boerderijen, die anderhalve kilometer van elkaar liggen, werd hetzelfde virus aangetroffen: een sterke aanwijzing dat het virus van de ene naar de andere boerderij is gesprongen.

Maar dat zal eerder zijn gegaan via boerderijkatten, mensen of voorwerpen dan door de lucht, zegt hoogleraar diergeneeskunde Arjan Stegeman. Onderzoekers bemonsterden de lucht rondom de stallen driemaal langdurig, zonder ook maar iets van het virus aan te treffen. In de stallen zelf werd het virus, met precies dezelfde methode, wel aangetoond.

Er is nog een reden waarom het met corona helemaal anders zit dan met Q-koorts, zegt Stegeman: het coronavirus is een broos bolletje dat in zonlicht en buitenlucht snel vergaat; Q-koorts wordt veroorzaakt door een bacterie die in de buitenlucht juist in de overlevingsstand schiet, in een korreltje genaamd een ‘spore’.

Een theoretische mogelijkheid die overigens nog openstaat, is dat de getroffen medewerker het virus niet van de nertsen heeft gehad, maar dat er een nog onbekende derde patiënt in het spel is, die zowel de nertsen als de medewerker heeft besmet. Om dat uit te sluiten, worden momenteel de virussen onderzocht van 45 geregistreerde covid-19-patiënten uit de omgeving van de nertsboerderij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden