nieuwsonderzoek

Uithuilen bij een avatar helpt soms beter dan bij je beste vriendin

Gedeelde smart blijkt niet altijd halve smart. Het hart uitstorten bij anderen lucht op en zorgt dat we ons begrepen voelen – voor even. Maar op langere termijn helpt het niet, zegt sociaal-psycholoog Lisanne Pauw, die vrijdag promoveert aan de UvA.

Nederlandse volleybalsters Robin de Kruif en Anne Buijs delen hun verdriet na de nederlaag tegen Duitsland, op 11 januari in Apeldoorn.Beeld BSR Agency

Als we iets vervelends meemaken, bespreken we dat vrijwel altijd met anderen. Over onze gevoelens praten is zelfs een van de meest gebruikte manieren om onze emoties te reguleren.

Dat we er alleen op korte termijn wat aan hebben, komt volgens Pauw doordat we eenzijdig gericht zijn op louter emotionele steun als we boos zijn over die leuke baan waarvoor we zijn afgewezen of verdrietig om een familieruzie. ‘We willen een luisterend oor, begrip en erkenning van onze problemen. Op korte termijn is het prettig om op die manier stoom af te blazen en leidt het tot een gevoel van verbondenheid, maar op lange termijn gaan we ons er niet beter door voelen’, aldus Pauw, die honderden proefpersonen in een handvol afzonderlijke experimenten emoties liet delen.

Tegengeluid is nodig

Om daadwerkelijk de boosheid en het verdriet te verminderen, is het nodig dat de luisteraar een tegengeluid laat horen, lichtpuntjes helpt zoeken of de zaken relativeert. Maar om dat soort cognitieve steun wordt zelden gevraagd. En de luisteraar op zijn beurt is niet geneigd dat soort rationele steun aan te bieden.

Anders ligt het bij bezorgdheid of spijt. ‘Dan staan we wel meer open voor rationele steun, hebben we wel belangstelling voor een andere kijk zaken. Niet dat we die ook krijgen, want de luisteraar gaat er ook dan van uit dat er vooral begrip en genegenheid worden verlangd.’

In een laatste experiment liet Pauw proefpersonen hun emoties delen met een virtuele hulpverlener in een emotie-laboratorium in Los Angeles. ‘Van een virtueel iemand verwacht je minder empathie dan van een echt mens en ben je misschien eerder geneigd om rationele steun te accepteren’, aldus Pauw. Dat bleek inderdaad zo te zijn. Met als gevolg dat je hart uitstorten bij een avatar dus effectiever kan zijn dan uithuilen bij je beste vriendin.

Soldaten met een trauma

Zo’n virtuele gesprekspartner is minder futuristisch dan het lijkt, benadrukt Pauw. ‘Miljoenen Chinezen zijn in de ban van Xiaoice: een virtuele vriendin met wie je emoties kunt delen. De avatar in Los Angeles die ik gebruikte wordt ingezet voor soldaten die mogelijk een trauma hebben opgelopen maar zich daarvoor schamen. Schaamte is een emotie die we makkelijker delen met een anonieme avatar dan een echt mens.’

Hoogleraar klinische psychologie Sander Koole – die ook onderzoek doet naar emotieregulatie, maar dan aan de VU – is enthousiast over het proefschrift. ‘Vrijwel alle studies gaan over hoe we als individu onze emoties reguleren. Onderzoek naar het delen van emoties is schaars omdat het over de wisselwerking tussen mensen gaat: een lastig onderzoeksterrein. Terwijl het delen van emoties delen iets universeels is. We beginnen er als baby’s al mee.’ Koole noemt de studie ‘methodologisch sterk’. ‘Pauw heeft heel systematisch aangetoond dat we onze emoties vooral delen om ons gesteund, verbonden en begrepen te voelen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden