Uitgaven aan onderzoek en innovatie dreigen af te glijden naar laagste peil in twintig jaar

De Nederlandse uitgaven voor wetenschappelijk onderzoek en innovatie dreigen de komende jaren af te glijden tot het laagste peil in twintig jaar tijd. Terwijl de economie opveert, geeft de overheid over vier jaar 6 miljard euro per jaar uit aan onderzoek en ontwikkeling (R&D), tegen 6,2 miljard nu.

Minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) inspecteert een door een 3D-printer gemaakte dashboard op een beurs in Duitsland. Beeld EPA

Dit becijferen onderzoekers van het Rathenau Instituut in hun jaarlijkse overzicht van Nederlandse onderzoeksuitgaven, TWIN, dat vandaag verschijnt. In de nieuwe studie heeft De Haagse wetenschapsdenktank gekeken naar de begrotingen van alle ministeries vanaf dit jaar.

In 2020 zouden de uitgaven uitkomen op 0,6 procent van het bruto binnenlands product (bbp), terwijl de publieke investeringen in R&D sinds 1999 steeds rond de 0,8 procent schommelden. Tegelijkertijd groeit de economie wel.

3 procent

In Europees verband is eerder afgesproken dat 3 procent van het bbp een redelijke maat is voor researchinvesteringen van een lidstaat. Nederland maakte daar zelf 2,5 procent van maar komt momenteel net op 2 procent, inclusief de R&D-uitgaven van het bedrijfsleven. Daarvan komt nu zo'n nog 0,7 procent van de overheid.

Volgens onderzoeker Jan van Steen van het Rathenau Instituut is Nederland op basis van deze nieuwe cijfers binnen Europa een middenmoter. 'We zitten op het Europees gemiddelde, maar blijven duidelijk achter bij landen als Denemarken en ook Finland en Duitsland. De Nederlandse ambities op het gebied van onderzoek liggen hoger.'

Nederland doet het daarentegen niet slecht als het gaat om het binnenhalen van R&D-financiering uit Europa. Uit diverse EU-kaderprogramma's wordt nu tussen de 700- en 800 miljoen euro per jaar opgehaald, schat Rathenau ook. Vooral in de programma's van de European Research Council scoren Nederlandse onderzoekers de laatste jaren opvallend goed.

Belastingvoordelen

Het ministerie van Onderwijs en Wetenschappen is met ruim 3,5 miljard euro per jaar verreweg de grootste investeerder in research, vooral binnen de universiteiten. De OCW-bijdrage is tot 2020 nagenoeg constant. De grote daling zit vooral bij de ministerie van Economische Zaken en Infrastructuur en Milieu, waar tot een kwart van het researchbudget is geschrapt. Dat is volgens het Rathenau Instituut in lijn met afspraken uit het huidige regeerakkoord, waarin vooral werd gesneden in subsidieregelingen.

Een deel van de 6,2 miljard per jaar voor R&D en innovatie heeft de vorm van belastingvoordelen bij researchactiviteiten van bedrijven. Tot 2011 kreeg de Nederlandse wetenschap rechtstreeks miljarden uit de aardgasbaten. Daarvan werden vooral grote instrumenten en wetenschappelijke infrastructuur bekostigd.

President José van Dijck van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen noemt de nieuwe R&D-cijfers zorgwekkend. 'Eerder is in de kenniscoalitie van bedrijven en kennisinstellingen becijferd dat er zeker een miljard per jaar extra nodig is om de Nederlandse ambities waar te maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden