Klopt dit wel? Alcohol

‘Twee keer dronken is 10-15 punten lager IQ’ - Klopt dat wel?

Berichten verspreiden zich razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: ‘Twee keer flink dronken en je IQ daalt met 10 tot 15 punten.’

Kratten bier op jongerencamping Duin en Strand in Renesse. Beeld Marcel van den Bergh

Van wie komt de claim?

Kinderarts Nico van der Lely van het Delftse Reinier de Graaf Gasthuis verzamelt al jaren gegevens over kinderen die in het ziekenhuis belanden met een alcoholvergiftiging. Toen het NRC Handelsblad hem onlangs interviewde, wijdde hij uit over de effecten van comazuipen op het kinderbrein. Dat leidde tot het citaat: ‘Twee keer flink dronken en je IQ daalt met 10 tot 15 punten.’

Klopt het?

Van der Lely wil allereerst iets rechtzetten: dat citaat heeft hij nooit zo uitgesproken. ‘Ik zei dat het IQ kán dalen en dat er verder onderzoek naar moet gebeuren.’ Voor uitvoerige toelichting verwijst hij naar jeugdpsycholoog Mireille de Visser, die in 2010 een pilotstudie deed onder 56 tieners die na comadrinken in het ziekenhuis belandden. Van hen presteerde 42 procent lager op een prestatietest dan op basis van hun Citotoetsuitslagen in groep 8 verwacht kon worden. Op grond van de nieuwe test zouden ze een of twee schoolniveaus zakken. 

De Visser waarschuwt echter dat ze geen causaal verband met het comadrinken heeft bewezen. ‘Daarvoor is onderzoek nodig met een controlegroep’, zegt ze. ‘Bovendien zou je het liefst een IQ-onderzoek voorhanden hebben van toen de kinderen elf waren, zodat je de uitkomsten kunt vergelijken.’ Bij gebrek aan die gegevens gebruikte De Visser de uitkomsten van de Citotoets, wat de vergelijking minder krachtig maakt.

Mogelijke alternatieve verklaringen van de uitkomsten zijn er ook genoeg, vervolgt De Visser. ‘Misschien hadden ze überhaupt niet het vereiste IQ voor die school, zijn ze overvraagd en werden ze er zo gestresst van dat ze gingen drinken.’ Niettemin passen de resultaten volgens De Visser bij veel ander onderzoek, dat erop wijst dat overmatig drankgebruik schadelijk is voor het puberbrein.

Dat laatste staat ook voor ontwikkelingspsycholoog Reinout Wiers van de Universiteit van Amsterdam buiten kijf. Alleen betwijfelt hij of het leidt tot een daling van het IQ. Hij wijst op een grootschalig Nederlands onderzoek uit 2015. Daarbij werden diverse cognitieve tests afgenomen bij ruim tweeduizend elfjarigen, die vervolgens jarenlang zijn gevolgd. Degenen onder hen die veel dronken, bleken op hun 18de in hun cognitieve prestaties niet te verschillen van andere jongeren. ‘Het kan zijn dat er wel forse schade is bij uitzonderlijke gevallen die al met 12 of 13 jaar comazuipen’, zegt Wiers, ‘maar dat moet eerst goed onderzocht worden.’

Klinisch psycholoog Pierre Maurage van de Universiteit van Leuven onderzoekt al jaren het effect van ‘binge drinken’ op het brein. Uit zijn studie onder eerstejaars studenten bleek bijvoorbeeld, dat hun hersenen na langdurig overmatig drinkgedrag milliseconden trager reageren bij bepaalde taken. Het had echter geen effect op de cognitieve prestaties van de jongeren. Een daling van het IQ door comazuipen lijkt hem daarom onwaarschijnlijk. ‘Het IQ is doorgaans vrij stabiel. Wel is het zo dat alcohol bij jongeren veel meer impact heeft, omdat het brein nog in ontwikkeling is.’

Eindoordeel

Drankmisbruik is slecht voor het puberbrein, maar het effect van comazuipen op het IQ is nog onduidelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden