Turen naar een dirigent en bladmuziek is slecht voor de ogen

Jaarlijks publiceren Nederlandse wetenschappers 172 duizend onderzoeken. In deze rubriek een greep uit de ontdekkingen die bijna onopgemerkt waren gebleven.

Beeld anp

Dat spelen in een orkest kan leiden tot gehoorproblemen, spier- en gewrichtsklachten, hoef je vrijwel niemand meer te vertellen. Er is onderzoek naar gedaan, er zijn adviezen en voorzieningen om aandoeningen en ongemak te voorkomen en te verhelpen. Minder bekend is dat musici ook vaak kampen met oogproblemen. Slechte verlichting en het turen naar bladmuziek lijken de belangrijkste boosdoeners.

Henny Beckers, oogchirurg en glaucoomspecialist bij de Universiteitskliniek voor oogheelkunde in Maastricht, deed samen met enkele collega's onderzoek naar visuele klachten en oogproblemen onder orkestleden. Ze ontdekte dat veel musici, vooral ouderen, onscherp zien en last hebben van vermoeide, brandende, droge of jeukende ogen. De klachten worden door Beckers vooral in verband gebracht met ontoereikende verlichting tijdens concerten en de inspanning die nodig is om het kijken naar de dirigent af te wisselen met het lezen van het vaak kleine notenschrift.

Beckers baseert haar bevindingen, gepubliceerd in het tijdschrift Medical Problems of Performing Artists, op de gegevens van 70 professionele musici en 48 amateurs die een vragenlijst invulden. Van de beroepsmusici zei eenderde als gevolg van oogklachten eerder moe te worden en niet optimaal te presteren in het orkest. Een kwart liet weten door oogproblemen minder plezier in het werk te hebben. Bij amateurs lagen deze percentages wat lager.

Nog wat cijfers: bijna de helft van de beroeps meldde onscherp zicht, 64 procent vermoeide ogen, 42 procent brandende ogen. Bij de amateurs lagen de percentages in dezelfde orde. Een meerderheid van de musici (ruim 60 procent) had een bril of contactlenzen nodig om te kunnen spelen. Tweederde van de professionals en ruim 70 procent van de amateurs was minstens één keer bij een oogarts geweest. Bij zowel amateurs als professionals kwamen in beperkte mate aandoeningen voor als scheelzien, een lui oog, staar, glaucoom (letsel aan de oogzenuw veroorzaakt door hoge oogdruk) en oogontsteking.

Wie? Oogchirurg Henny Beckers.
Wat is haar specialiteit? (Chirurgische) behandeling van glaucoom en cataract (staar).
Originele titel publicatie? Visual Complaints and Eye Problems in Orchestral Musicians.
Vrij vertaald? In een orkest spelen is niet alleen slecht voor je oren, maar ook voor je ogen.
Wie? Oogchirurg Henny Beckers.
Wat is haar specialiteit? (Chirurgische) behandeling van glaucoom en cataract (staar).
Originele titel publicatie? Visual Complaints and Eye Problems in Orchestral Musicians.
Vrij vertaald? In een orkest spelen is niet alleen slecht voor je oren, maar ook voor je ogen.

In het onderzoek van Beckers ontbreekt een controlegroep. Daardoor weten we niet in hoeverre soortgelijke oogklachten voorkomen onder niet-musicerende Nederlanders. Om toch een vergelijking te kunnen maken met niet-muzikanten, haalt Beckers enkele studies aan naar visuele beperkingen onder Amerikanen. Daaruit concludeert ze dat onder muzikanten meer oogklachten voorkomen dan onder de 'gewone' bevolking.

Beckers: 'Het onderzoek is bedoeld om omvang en aard van de problemen te beschrijven en te laten zien hoe die de kwaliteit van het leven van musici beïnvloeden. Dit raakt veel mensen. Het is jammer als zij door oogklachten minder plezier hebben in het musiceren.'

De Limburgse oogarts hoopt dat haar onderzoek eraan bijdraagt dat er meer aandacht komt voor oogklachten van orkestleden. 'Ik ben voor screening op oogklachten bij musici. Meer aandacht voor verlichting, behandeling van droge ogen en optimale aanpassing van bril of contactlenzen zou al veel helpen. Er zouden op maat gesneden adviezen moeten worden gegeven voor musici die onder behandeling zijn voor oogaandoeningen. Het is belangrijk dat muzikanten, vooral de oudere, goed advies krijgen. Dat gebeurt nu niet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden