Tseetseevlieg speurt naar zweet

De tseetseevlieg, een bloedzuigend insect dat een parasiet overbrengt die de gevreesde slaapziekte bij de mens veroorzaakt en nagana (of tseetseeziekte) bij vee, proeft en ruikt zijn prooien aan zweet en aan een alcohol....

De tseetseevlieg heeft twee smaakzintuigen op elke poot en reukzintuigen op zijn antennes. Met zijn smaakzintuigen spoort de vlieg urinezuur - een afbraakproduct van de celstofwisseling - en enkele andere aminozuren op die in zweet voorkomen.

Van der Goes van Naters, die op 27 juni aan de Rijskuniversiteit Groningen promoveert, stelde vast dat de tseetseevlieg deze stoffen ziet als indicator dat er onder het oppervlak waarop hij is neergestreken, bloed te halen valt. Op een verwarmd testoppervlak dat met urinezuur was ingesmeerd, bleken de vliegen vaker te steken dan op oppervlakken zonder urinezuur.

In een veldproef in Zimbabwe bleek bovendien dat de vliegen langer bleven zitten op met een insecticide geïmpregneerde vliegenval als die ook met urinezuur was ingesmeerd. Volgens Van der Goes van Naters kan hierdoor de hoeveelheid insecticide in de val worden teruggebracht, wat gunstig is voor het milieu en de portemonnee.

De reukzintuigen van de tseetseevlieg reageren op een bepaald alcohol (1-octen-3-ol), dat voorkomt in het geurmengsel dat door vee wordt afgegeven, en op aceton en enkele fenolen. De reukzintuigcellen bestaan uit twee groepen, waarvan de ene specifiek gevoelig is voor 1-octen-3-ol, en de andere voor meerdere stoffen. De Groningse bioloog vermoedt dat de vlieg de eerste groep reukcellen vooral gebruikt om vanaf grote afstand vee te detecteren; de tweede groep zou dienen om onderscheid te maken tussen vee en mens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden