Toon mij uw stoeptegel en ik zeg u waar u bent

Aan stoeptegels herken je de buurt. Zijn ze bedekt met korstmossen of gras? Dan is de kans groot dat ze in een welvarende buitenwijk liggen. Zitten ze vol kauwgom? Waarschijnlijk ben je in het stadscentrum.

Kunstenaar Koos Buist speurt op en onder de stoeptegels aan de Parkhaven in Rotterdam. Beeld Natuurhistorisch Museum

De Groningse kunstenaar Koos Buist lichtte tegels uit zeven buurten in Rotterdam en onderwierp ze aan minutieus onderzoek, samen met leden van het Nederlands Genootschap voor Microscopie. Wat hij al vermoedde, werd onder de microscoop bevestigd: een tegel uit het rijke deel van Kralingen verzamelde in de loop der jaren heel andere sporen dan een tegel uit de Koopgoot.

'Op het eerste gezicht lijken ze allemaal hetzelfde, maar bij nadere beschouwing is elke stoeptegel uniek', zegt Buist. 'Ze worden getekend door de omstandigheden: droog of vochtig, schoon of smerig.' Op de tegel uit Kralingen werden mos en hondenharen aangetroffen. Een tegel die bij een afvalbak in het stadscentrum had gelegen zat vol vetvlekken, afkomstig van etensresten en begon na enige tijd ernstig te schimmelen. 'Waarschijnlijk heeft er iemand staan overgeven.'

'Onzichtbare' stadsnatuur

Een klein kreeftje - de zoetwatervlokkreeft - werd aangetroffen bij een tegel afkomstig van de oever langs de Nieuwe Maas bij de Willemsbrug. Bij een bushalte bij Zuidplein waren opvallend veel zonnebloempitten in het plaveisel getrapt. En op de Westzeedijk groeide een bloempje, vermoedelijk is dat kaal knopkruid.

De zeven tegels maken deel uit van een expositie ('30 x 30') in het Natuurhistorisch Museum in Rotterdam over de 'onzichtbare' stadsnatuur. 'Als museum zijn we geïnteresseerd in de urbane natuur. Daar horen de flora en fauna van de stoeptegels ook bij', legt conservator Kees Moeliken uit.

De combinatie van afval en natuur levert volgens hem interessante minimilieus op. 'De tegel van de Maasoever is onder de microscoop een walhalla.'

De tentoonstelling 30 x 30 is te zien van 3/10 t/m 24/1 (2016) in het Natuurhistorisch Museum in Rotterdam, vlak bij de Kunsthal.

Minikreeftjes als deze, gevonden op stoeptegels. Beeld Rob van Es
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.