Tijdens eerste nacht in vreemd bed fungeert linker hersenhelft als nachtwaker

Last van een slechtere nachtrust in een hotel of bij een logeerpartij? Japanners zijn wellicht de verklaring hiervoor op het spoor in de hersenen. Bij de eerste nacht in een nieuwe omgeving slaapt de linkerkant van het brein namelijk maar half, concluderen zij in het wetenschappelijke tijdschrift Current Biology.

Beeld thinkstock

De onderzoekers bestudeerden de hersenactiviteit tijdens de nachtrust van 35 proefpersonen - eenmaal tijdens een eerste nacht in het slaaplaboratorium en eenmaal bij een tweede overnachting. Hierbij lagen zij in een hersenscanner en droegen een muts met elektroden om de actieve gebieden en het type hersenactiviteit vast te leggen.

Wat blijkt: de linkerhersenhelft blijft in die eerste nacht actiever dan normaal. Dit effect treedt alleen op in een specifiek netwerk - het zogeheten defaultnetwerk - dat overdag vooral betrokken is bij toestanden van rust en dagdromen. Bij de rechterhersenhelft was geen verschil te zien.

Overactieve hersenhelft

Hoe sterker het verschil in activiteit tussen beide hersenhelften, hoe langer het inslapen duurde. Daarnaast blijkt de overactieve hersenhelft gevoeliger voor slaapverstoringen. Zo reageerden de proefpersonen sneller op korte piepjes bij het rechteroor - die het sterkst door de linker hersenhelft worden opgevangen - dan op piepjes bij het linkeroor.

'Deze resultaten suggereren dat de linkerhersenhelft als een soort nachtwacht dienst doet in een onbekende omgeving', concluderen de onderzoekers. Al is het mogelijk dat de rechterhersenhelft deze taak later in de nacht overneemt, want zij keken enkel naar het eerste gedeelte van de nachtrust.

Voorzichtigheid geboden

Een interessante studie, vindt hoogleraar en slaaponderzoeker Eus van Someren van het Nederlandse Herseninstituut, die niet betrokken is bij dit onderzoek. Maar er is voorzichtigheid geboden bij de interpretatie van de resultaten, waarschuwt hij. 'Niet alleen sliepen die mensen voor het eerst op deze plek, ook sliepen zij voor het eerst in zo'n scanner. Je ligt daarbij opgesloten in een kleine ruimte, draaien is niet mogelijk.' Niet te vergelijken met een doorsnee nachtje in een hotel, dus. 'Je kunt beter stellen dat dit verschijnsel zich voordoet wanneer je voor het eerst in een zeer ongemakkelijke situatie slaapt.'

Wel vindt hij dat er ook een wijze les in dit onderzoek schuilt. 'De studie laat zien dat hersenen die op het eerste gezicht diep lijken te slapen, toch waakzaam kunnen zijn. Dat zie je pas als je ze meer in detail bestudeert. Hier blijkt het verschijnsel bijvoorbeeld specifiek voor het defaultnetwerk.'

Van Someren doet zelf onderzoek naar chronische slapeloosheid. 'Maar al te vaak wordt op basis van oppervlakkige metingen gedacht dat veel mensen met slapeloosheid eigenlijk voldoende slapen. Dan worden hun klachten niet serieus genomen. Het zou mij niets verbazen als blijkt dat deze mensen, net als in deze studie, ook waakzaam blijven tijdens hun slaap. Maar dan elke nacht. En misschien wel met beide hersenhelften.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden