Terrorisme bagatelliseren met de #keukentrap-vergelijking, hoe legitiem is dat?
© Colourbox

Terrorisme bagatelliseren met de #keukentrap-vergelijking, hoe legitiem is dat?

Onze factcheckrubriek Klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag in Klopt dit wel?: keukentrappen veroorzaken meer doden dan terroristen.

Wat is de claim?

'De kans dat je sterft door van een keukentrap te vallen, is nog altijd groter dan dat een kogel van een terrorist je treft.' Terrorismedeskundige Bibi van Ginkel zei het twee jaar geleden in Trouw. Inmiddels is dit argument een steen des aanstoots voor mensen die vinden dat anderen de impact van terrorisme bagatelliseren. Op Twitter gebruiken sommigen #keukentrap om hun onvrede te uiten over de linkse elite die 'wegkijkt' voor 'het gevaar van de islam'. AD-columnist Özcan Akyol stelde deze zomer spottend voor 'alle keukentrappen weg te donderen' en historicus Ewout Klei schreef op het opinieblog Jalta over de 'reductio ad keukentrap'.

Of het nou een geruststellende gedachte of een dooddoener is, laten we hier even in het midden. Wat wij willen weten: is de kans te sterven door een keukentrap werkelijk groter dan vermoord te worden door een terrorist?

Europees niveau

Concentreren we ons alleen op Nederland, dan zijn we snel klaar. Het aantal doden door terrorisme is hier de afgelopen jaren nogal beperkt geweest

Concentreren we ons alleen op Nederland, dan zijn we snel klaar. Het aantal doden door terrorisme is hier de afgelopen jaren nogal beperkt geweest. We bekijken het daarom op Europees niveau. Sinds 2006 rapporteert Europol jaarlijks uitgebreid over terroristische aanslagen in Europa en de dodelijke slachtoffers die ze veroorzaken. Elk jaar gaat het om een paar honderd aanslagen, voor een belangrijk deel gepleegd door extremistische afscheidingsbewegingen, maar sinds een paar jaar ook in groeiende mate door jihadisten. Tussen 2006 en 2016 vielen er 400 doden.

Gezien het totale aantal sterfgevallen in die periode (zo'n 55 miljoen) betreft dat een kans van ongeveer 7 op 1 miljoen. De eerste vijf jaar vielen er echter geen doden. Tellen we vanaf 2011, het jaar dat Anders Breivik 77 Noorse jongeren neerschoot, dan wordt de kans ongeveer 1 op de 100.000. Dat die doden niet netjes over Europa zijn verspreid - en de kans op dood door terrorisme dus niet overal gelijk is - negeren we even.

Dan het gevaar van de keukentrap. Volgens Eurostat stierven in 2014 ruim 50.000 mensen na een valpartij - een aantal dat jaarlijks groeit. Hoe vaak dat kwam door een keukentrap, staat helaas niet in de rapportages. Het Centraal Bureau voor de Statistiek pakt dat beter aan en onderscheidt maar liefst twintig verschillende valongevallen: van struikelen en vallen met de ski's tot vallen van vaste trappen en ladders.

Uit de CBS-getallen blijkt in de eerste plaats dat Bibi van Ginkel beter het bed als voorbeeld had kunnen nemen, dan de keukentrap. Er vallen opmerkelijk veel slachtoffers als gevolg van een val uit bed. Verder zien we dat in 2016 vijftien Nederlanders stierven door een val van een ladder. Dat is ongeveer 0,01 procent van alle sterfgevallen, een percentage dat licht groeit sinds 1996.

Soort ladder

Als mensen van een keukentrap vallen, komen ze misschien niet altijd bij de spoedeisende hulp terecht

Peter Leenhouts, chirurg en hoofd van de spoedeisende hulp in het AMC

Volgens de definities van het CBS is de keukentrap ook een soort ladder. Dat compliceert deze kansberekening nogal, want professionele schilders die van hun ladder kukelen, vallen dus in dezelfde categorie. Het Letsel Informatie Systeem, een database met alle letselgevallen van de spoedeisende diensten in Nederland, toont echter dat tien keer zoveel mensen gewond raken door trappen in en om het huis, als op het werk. Weinig van de 15 doden zullen dus professionals met verfladders zijn geweest.

Betekent dit, dat de overige doden op conto van de keukentrap komen? En hoe zit het met de doden door die 'niet gespecificeerde val': is het mogelijk dat dit allemaal verborgen keukentrapdoden zijn? Peter Leenhouts, chirurg en hoofd van de spoedeisende hulp in het AMC, betwijfelt dit: hij behandelt zelden gewonden die van de keukentrap zijn gevallen. 'Als mensen van een keukentrap vallen, komen ze misschien niet altijd bij de spoedeisende hulp terecht. Het letsel dat je daarmee oploopt is namelijk niet zo ernstig.'

Ladders - de tweepoten die je tegen een muur aan zet - zijn dat wel. Vooral oudere mensen die een raam of goot willen reinigen, vallen er volgens Leenhouts nogal eens vanaf. 'Mensen die in een soort opwelling denken, ik moet het even op hoogte doen en er dan vanaf vallen. Echt de onervaren ladderklimmers.'

Conclusie

Laten we aannemen dat een op de tien dodelijke ladders een keukentrap is. Dan is die verantwoordelijk voor een op de honderdduizend sterfgevallen. Dus als de Nederlandse situatie exemplarisch is voor de rest van Europa, is de kans op overlijden door een keukentrap ongeveer even groot als door een terrorist.

Gezien het gebrek aan betrouwbaar cijfermateriaal houden we een grote slag om de arm, maar het kan geen kwaad om voortaan toch maar de hashtag #bed te gebruiken.