Teeven is beduusd: 'Het Groot Dictee was echt vreselijk'

Vraag de deelnemers aan het Groot Dictee hoe ze hun kansen inschatten, en je hoort excuses die een gevreesde deconfiture moeten vergoelijken.

Pierre Wind en Bart Chabot bij het Groot Dictee. Beeld Arie Kievit

'Ik ben geen native speaker, maar allochtoon', verdedigt Iris Hensel zich op voorhand. Twintig jaar geleden kwam de vertaalster in Nederland wonen, nu voegt ze een nauwelijks hoorbaar Duits accent toe aan de 25ste Vlaams-Nederlandse taalstrijd. 'In mijn lesboeken stond: schrijf een t als je een t hoort. Hoe kon ik dat horen in mijn Zuid-Duitse studeerkamertje?'

'Die panne(n)koekendiscussie heb ik altijd onzin gevonden', verklaart Wim Pijbes, hoofddirecteur van het Rijksmuseum. 'Ik heb bij mijn studie kunstgeschiedenis als bijvak Italiaans gedaan. Dat is een zuivere taal: je kunt de 500 jaar oude boeken van Vasari nog moeiteloos lezen. Het Nederlands bestaat uit een woud aan uitzonderingen en spellingshervormingen. Dat zegt iets over onze compromiscultuur. Anderzijds blinkt het Nederlands uit in eufemismen, hoe lomp en hard we ook kunnen zijn.'

De 88-jarige Vlaming Jaak Hoedemakers heeft geen taalkundige uitvluchten nodig. 'Ik ben altijd voorbereid, ik zit bestendig in de taal. Ik doe de correcties van het lokale heemkundig tijdschrift', zegt de Maaseikenaar die twaalf keer de voorronden foutloos invulde en voor het eerst werd ingeloot. Bezorgder is de nestor van de deelnemers over de verstaanbaarheid: 'Ik heb voor het eerst mijn hoorapparaat ingedaan en zie op tegen de uitspraak van Philip Freriks. Thuis in de zetel meeschrijven is anders dan hier in de schijnwerpers.'

Juryvoorzitter Dries van Agt feliciteert de 21-jarige winnaar Randy van Halen met een omhelzing: 'Ik omhels de jeugd. Proficiat, proficiat, Nederland wacht op u.' Beeld Arie Kievit

Minister Ploumen verslaan

Bart Chabot, 24 keer deelnemer aan het Dictee en nu de auteur, beloofde een minder moeilijke tekst, maar de deelnemers zitten flink te zweten op het groene pluche van de Eerste Kamer. 'Er is gebeurd waar ik bang voor was: woorden waar ik nooit van heb gehoord', zegt vertaalster Hensel als de deelnemers na acht zinnen aanschuiven bij een buffet in de noenzaal van de Eerste Kamer.

Staatssecretaris Fred Teeven is beduusd. 'Het was echt vreselijk. Mijn enige opgave is of ik minister Ploumen kan verslaan.'

Museumdirecteur Pijbes had moeite met het tempo. 'Ik ben van het beeld, ik moet een woord voor ogen zien voor ik het kan opschrijven. Dat koetsje, ik kon er totaal geen letters van maken.' Het gesloten rijtuig voor twee personen, getrokken door één paard, was de absolute kuitenbijter. Brohm, brawm, brauwm, broom, drone?

'Ik heb het maar op z'n oud-Drents gespeld: broam', zegt minister Lilianne Ploumen. Alleen senaatsvoorzitter Ankie Broekers-Knol, tevens gastvrouw van het jubileumdictee, kent haar klassiekers: brougham. 'Ik kende het woord uit de boeken van Conan Doyle die ik in mijn jeugd verslond. Sherlock Holmes reed in zo'n koetsje.'

Bart Chabot voorspelde gemiddeld 15 fouten, maar dat blijken er 23 te zijn. Wim Pijbes had 36 fouten. 'Stom, ik had Dictee niet met hoofdletter, terwijl het toch een naam is zoals Rijksmuseum.'

Vertaalster Iris Hensel heeft tot haar eigen verbazing een gedeeld derde plaats behaald: 10 fouten. 'Ik ben blij, maar ik heb ook erg domme fouten gemaakt. 'Willi' in plaats van Willy, dat is typisch Duits. Ik heb perenbalsem in plaats van perubalsem en ik heb ergens 'een' geschreven in plaats van 'en'.'

Is het staatssecretaris Teeven gelukt om Ploumen te verslaan? Hij drukt zich diplomatiek uit. 'Ze heeft me verslagen. De uitslag was behoorlijk in haar voordeel.' Ploumen toont haar dictee: 24 fout. 'Fred had er 40.'

Beeld Arie Kievit
Beeld Arie Kievit
Beeld Arie Kievit
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden