Wetenschap Apps & Gadgets

Technologie om je van technologie te bevrijden: zes anti-tech apps en gadgets

Hoe worden we minder afhankelijk van smartphone en andere technologie? De tegenbeweging is in opkomst: een overzicht van de opvallendste en soms ludieke anti-tech.

Lightphone Beeld Lightphone

Tekenend: op de techconferentie SXSW die elk jaar in Austin, Texas wordt gehouden, was eerder deze maand meer dan ooit aandacht voor de keerzijde van technologie. Dezelfde techvoorhoede die in het verleden de geneugten bezong van apps is nu in de ban van het digitaal detoxen of digitaal minimalisme.

Die ommezwaai komt niet uit de lucht vallen. Diverse ontwikkelaars waarschuwen al langer in stevige bewoordingen voor alle trucs die ze mede hielpen ontwikkelen. Trucs om consumenten verslaafd te maken aan hun apps en diensten. Ook is er een beweging die oplossingen probeert te verzinnen voor de negatieve kanten van de aandachtseconomie. Hoe kunnen we de altijd om aandacht jengelende mobiel tot zwijgen brengen? Hoe kunnen we onze tijd weer zinvol besteden? En hoe kunnen we ons weer laten verrassen in de wereld waarin Google Maps en kaarten op Snapchat waarop je vrienden worden geprojecteerd elke onzekerheid uitbannen? Techbedrijven als Apple en Google dragen zelf al oplossingen aan (denk aan de apps die de schermtijd in de gaten houden), maar er is meer. Veel meer.

Hoe worden we productiever? ‘Weg met de smartphone’

Een gewetensvraag: wanneer deed u voor het laatst helemaal niets? Waarschijnlijk weet u het niet meer. Want zodra we niets te doen hebben, grijpen we als geconditioneerde labdieren naar ons mobieltje. Even appen, scrollen, klikken. Doodzonde, vindt wiskundige Cal Newport. Want ‘oefenen met dode tijd’, zoals hij het noemt, bevordert ons concentratievermogen en hoe beter we ons kunnen concentreren, des te tevredener, gelukkiger én productiever we zouden zijn.

Wander

Een van de mensen die hier mee bezig is, is Kim van der Leeuw (40), mede-oprichter van de start-up Wander. Dat is een app (alleen voor iOS) die – anders dan Google Maps – geen routes aangeeft, maar alleen een richting, net als een kompas. ‘Het gaat erom dat je steden en plekken weer leert ontdekken, en niet alleen maar een blauw routelijntje volgt. Voorheen maakte ik reizen zonder een smartphone in mijn zak. Die reizen waren veel spannender en verrassender. Ik vroeg aan mensen op straat, kroegen en hostels: wat moet ik doen en zien? Dan noemde men heel verschillende en verrassende dingen. Nu krijg je op zo’n reis een rijtje veilige keuzes op je smartphone. Dan ga je naar een restaurant dat vier sterren krijgt, want dat levert geen nare ervaringen op. Maar het levert óók geen goede verhalen op.’ 

Met de Wander-app leer je weer dwalen. Onderweg geeft de app suggesties die verrassend zijn. Een overwoekerde begraafplaats, een authentiek bankje in de zon, maar ook de beste cocktailbar van de stad. Van der Leeuw: ‘Zie het een beetje als een lokale vriend die je rondleidt, maar dan in je broekzak.’

Anti-tech door middel van technologie, dat klinkt paradoxaal. Maar het prototype: een echt kompas met in te voeren bestemming, redde het niet. Te duur. ‘Bovendien: alles wat je nodig hebt, heb je al in je zak zitten.’ Met de Wander-app hoopt Van der Leeuw vooral ‘de mindset te veranderen’. Al valt dat nog niet mee. ‘Mensen zijn zo gewend om de telefoon te gebruiken. Dan staan ze voor een onbekend koffietentje en checken ze toch even de reviews.’

De Wander-app geeft alleen de richting aan, net als een kompas Beeld Wander Technologies

Block

Fabian Sapthu zoekt het in een iets andere richting. Hij is een van de oprichters van Block: een stevige (één kilogram) opbergdoos voor mobieltjes. Het is een kooi van Faraday die dankzij de dikke aluminium behuizing alle signalen tegenhoudt. Er is plek voor meerdere apparaten. Een ‘analoge oplossing voor een digitaal probleem’ noemt Sapthu dat. En dat probleem is dat de moderne mens vrijwel voortdurend wordt lastiggevallen en afgeleid door de piepjes van zijn smartphone. Block fungeert in deze hyperverbonden wereld als een ‘baken van ruimte, rust, aandacht en stilte’. En, ja, Block is natuurlijk ook een statement. 

Goedkoop is dit statement niet (99 euro) als je weet dat er ook een uit-knop op een telefoon zit, maar de makers pareren deze kritiek zelf al op hun site: ‘Stel jezelf de vraag: wanneer heb ik mijn mobiel voor het laatst uitgezet? Precies. We hebben verschillende oplossingen nodig om ons gedrag te veranderen.’ Sapthu wijst ook op studies die stellen dat zelfs al het in het zicht hebben van een smartphone de aandacht afleidt van de fysieke wereld. De bekende foto van een man die op zijn mobiel staart terwijl er pal voor zijn neus een walvis zwemt, is wat hem betreft tekenend.

In de Block is plek voor meerdere mobieltjes Beeld Block

Zo kick je af van je smartphone

Heb je ook een haat-liefdeverhouding met je smartphone en wil je dit veranderen? Deze gids helpt je daarbij.

Safebook

‘Is het mogelijk om de versterking van angst, verdeeldheid en desinformatie door Facebook te neutraliseren, terwijl gebruikers toch de mogelijkheid houden om een ​​status te plaatsen, een reactie achter te laten of een vriendschapsverzoek te bevestigen?’ De vraag komt van de Amerikaanse kunstenaar Benjamin Grosser. Het antwoord is ‘ja’, maar komt wat hem betreft niet van Facebook zelf. Grosser maakte een extensie genaamd Safebook voor Firefox en Chrome die Facebook compleet ontdoet van tekst, video’s en afbeeldingen. Feitelijk van alles, op de vormgeving na. Te radicaal? Eerder maakte Grosser al de ‘Demetricator’, een plugin die alle sturende cijfers (‘241 keer gedeeld, 1291 reacties’) van Facebook verwijdert.

safebook Beeld safebook

Lightphone

Een tijdje geleden trok de reïncarnatie van de oude Nokia 3310 veel aandacht. Nostalgie, natuurlijk, maar ook vanwege het feit dat je er eigenlijk niet zo gek veel mee kon. Dit soort ‘dumbphones’ zijn volgens de makers een welkom en rustig alternatief voor al die telefoons die maar één doel hebben: de gebruiker verslaafd te maken. De Lightphone is daarnaast ook nog eens mooi vormgegeven en flinterdun.

Lightphone Beeld Lightphone

Screen Blocking Glasses

Niet alleen onze eigen schermen vragen om aandacht, ook alle reclameschermen in de openbare ruimte doen dat. Deze speciale bril blokkeert de informatie die op die schermen wordt vertoond. De rest van het ‘echte leven’ is gewoon te zien. Met meer aandacht, uiteraard.

Screen Blocking Glasses Beeld Screen Blocking Glasses

Die With Me

De app Die with me (1 euro) werkt alleen op de laatste 5 procent van je batterij. In een openbare chatbox kun je de laatste memorabele minuten dat je telefoon nog werkt met lotgenoten doormaken. Zo kun je er nog heel even op de slechte batterij van je telefoon schelden of tips vragen voor een lange, analoge treinreis.

Die With Me werkt alleen op de laatste 5 procent van de batterij Beeld Die with me

OP WEG NAAR EEN TECHNOSTRESSVRIJ LEVEN - DRIE TIPS OM TE BEGINNEN

1. Zet alle meldingen en notificaties van binnenkomende berichten op al je apparaten uit. Ja, ook – of juist – die van je e-mail en WhatsApp. Handig, al die manieren van direct communiceren, maar je hoeft niet elk moment van de dag aan te staan. Check liever op vaste momenten per dag je mail en lees appjes pas als je er tijd voor hebt. Laat mensen weten dat ze moeten bellen als het urgent is.

2. In de categorie technologie die technologie aan banden moet leggen: programma’s als SelfControl, SelfRestraint en Cold Turkey blokkeren tijdelijk sites waar je te veel tijd verspilt, zoals Facebook, YouTube en BuzzFeed. Newsfeed Eradicator en Feedless maken je sociale media-tijdlijnen onzichtbaar.

3. Vergeet niet dat technologie je leven wel degelijk makkelijker kan maken. Denk aan agenda’s en boodschappenlijstjes die je met het hele gezin kunt synchroniseren, apps als Evernote of Handle voor kleine en grote zaken die je niet wilt vergeten, online to do-lijstjes die je niet kunt kwijtraken omdat je er op elk apparaat bij kunt. Investeer wat tijd om te ontdekken welke bij je passen en hoe ze werken, en doe er je voordeel mee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden