Te warm om met plakwenkbrauw en plaksnor Stalin te imiteren

Moskovieten gaan extreme temperaturen te lijf met flesjes fris en luchtige kledij. ‘Lenin ligt goed in zijn kamertje met airco.’..

Van onze verslaggever Jeroen Saat

MOSKOU ‘Nooit geweten dat Moskou in Afrika ligt’, moppert een oude vrouw, terwijl ze met voorzichtige stapjes de trap naar metrostation Loebjanka afdaalt. Als ze beneden op adem is gekomen, laat ze zich puffend ontvallen: ‘Die smog was nog wel te doen, maar de hitte is voor ons oudjes ondraaglijk.’

Apothekeres Nadezjda Koroleva herkent dat. ‘Onze klanten, vooral oudere mensen, klagen al weken steen en been over de warmte. Er is maar weinig vraag geweest naar stofmaskers tegen de smog. Die kapjes zijn overigens slechts geschikt om vliegen tegen te houden. Als je de fijne deeltjes van de smog uit de lucht wil filteren, moet je een gasmasker gebruiken, en die verkopen we niet.’

Moskou zucht onder een zinderende hitte. De smog die de Russische hoofdstad dagenlang overdekte, is minder geworden, maar de hitte is gebleven.

Volgens Alexander Frolov, hoofd van de Russische meteorologische dienst, is sprake van de warmste zomer sinds mensenheugnis. De temperaturen liggen al weken ver boven de dertig graden. Eerder deze week maakte de gezondheidsdienst van de stad bekend dat het sterftecijfer door de hitte is verdubbeld tot zo’n 700 personen per dag.

Toch proberen Moskovieten en toeristen nog iets te maken van hun zomer. Op het Rode Plein ziet het zwart van de mensen. Ze dragen geen stofmaskers, wel hebben velen een flesje water of frisdrank bij zich en zijn ze bijzonder luchtig gekleed.

Een uitzondering is officier Igor Blochin van het ministerie voor Noodsituaties, die in uniform foto’s maakt van het Kremlin. Opmerkelijk, omdat het ministerie naar eigen zeggen met man en macht de bosbranden rond Moskou aan het bestrijden is. ‘Ik ben oproepbaar’, zegt Blochin op verontschuldigende toon.

Naast de Kremlinmuur heeft zich een lange rij gevormd van mensen die het mausoleum van Lenin willen bezichtigen. Een politieagent zegt jaloers dat de mummie van de oprichter van de Sovjetstaat het getroffen heeft. ‘Lenin ligt goed in zijn kamertje met airco.’

Plaksnorren
Opvallendste afwezigen op het Rode Plein zijn de gepensioneerde mannen die verkleed als Lenin, Stalin of Brezjnev tegen betaling met toeristen op de foto gaan. Volgens een fotograaf is het voor bejaarden simpelweg te warm om met plaksnorren en plakwenkbrauwen aan de slag te gaan.

Iets verderop probeert de 20-jarige Anja Sokolova traditionele Russische peperkoeken te slijten. ‘We verkopen uitgesproken slecht’, zegt ze. ‘Met deze temperaturen hebben de meeste mensen geen zin in zoetigheid. Onze collega’s die matroesjka’s en T-shirts verkopen, doen best goede zaken en volgens mij is er ook veel vraag naar excursies.’

Stroomafwaarts aan de rivier de Moskva zijn paviljoenhouders in het beroemde Gorkipark druk in de weer om zich voor te bereiden op een nieuwe werkdag. De meeste attracties staan troosteloos te wachten op bezoekers. Her en der hangen waarschuwingen: ‘In verband met extreme weersomstandigheden is het belangrijk dat u goed let op signalen van uw lichaam.’

De burgemeester van Moskou, Joeri Loezjkov, onderbrak deze week zijn vakantie in Europa om zich persoonlijk bezig te houden met de branden die Rusland teisteren. Eerder deze week vloog het hoofd beheer van het bosbestand in Moskou en de omliggende provincie de laan uit, omdat hij had geweigerd zijn vakantie op de Canarische eilanden te onderbreken. Loezjkov sprak harde woorden over zijn ondergeschikten, die kennelijk vergeten waren hoe veenbranden – de belangrijkste oorzaak van de smog – moeten worden aangepakt.

Volgens de burgemeester heeft het ministerie van Noodsituaties laten weten dat de veenbranden in de provincie Moskou uiterlijk volgende week dinsdag zullen zijn geblust. Maar uit de weersvoorspellingen blijkt dat de warmte aanhoudt.

De angst voor het weer lijkt er goed in te zitten. De populistische krant Komsomolskaja Pravda schreef gisteren dat ‘in de plaats van de hitte mogelijk iets zal komen dat niet minder monsterlijk is, zoals een orkaan met winden van 90 meter per seconde’.

Bij metrostation Vorobjovye Gory nemen kinderen een duik in de Moskva. Vanuit zijn auto in de schaduw kijkt een politieman toe. Zwemmen is op deze plaats verboden, maar de agent lijkt niet van plan om in te grijpen.

Op het kijkplateau niet ver van het metrostation werpt de 33-jarige accountant, Anton Koedrin, een blik op zijn stad. Hij is zojuist teruggekeerd van zijn huwelijksreis naar de Dominicaanse Republiek en wil met eigen ogen zien hoe het gesteld is met de nevel. ‘De smog lijkt gelukkig voorbij’, concludeert Koedrin, terwijl hij tevergeefs het zweet van zijn voorhoofd veegt, ‘maar met deze hitte is het zwaar in de stad. Misschien had ik beter nog even op de Cariben kunnen blijven. Maar Russen zijn wel wat gewend en wij kunnen in elke situatie lachen’, zegt de accountant. ‘Heb je de laatste grap al gehoord? Het ministerie voor Noodsituaties heeft laten weten dat de situatie in Centraal-Rusland is gestabiliseerd. Alles brandt.’

Ook bosbranden in radioactief gebied
In Rusland is bijna 4.000 hectare radioactief gebied getroffen door de bosbranden. Daarbij bestaat de kans dat radioactieve deeltjes zijn vrijgekomen.

Dat heeft het Russische agentschap voor bosbescherming woensdag bekend gemaakt. De Russische brandweer patrouilleert intensief in gebieden die radioactief zijn besmet, om elke nieuwe brand meteen te blussen.

De branden vonden plaats in de regio Briansk, aan de grens met Wit-Rusland en Oekraïne, waar in 1986 radioactieve neerslag van de kernreactor Tsjernobyl terechtkwam. Milieudeskundigen en -organisaties waarschuwen dat radioactieve deeltjes in de grond daardoor weer in de lucht kunnen komen, en zich met de wind kunnen verplaatsen.

Volgens Greenpeace kan dit stralingsgevaar opleveren. In Briansk werd bij metingen geen verhoogde radioactiviteit waargenomen, aldus de autoriteiten.

‘Met de rook kan een deel van de vervuiling zich verplaatsen, maar het is geen ramp’, zei Alexei Bobrinski, vicedirecteur van de Russische bosbescherming. ‘Bij de branden wordt vooral de oppervlakte van een gebied aangetast, en de meeste vervuilde deeltjes zitten dieper in de grond.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden