Te vroeg voor overlijdensbericht Kyoto

Nog voor het verdrag van Kyoto ingaat, lijkt het al ten dode opgeschreven. Toch wordt in de EU druk gewerkt aan nieuwe milieuregels en zijn de VS en Rusland mild gestemd....

Van onze verslaggever Jeroen Trommelen

Europa haalt zijn eigen doelstelling niet; Rusland dreigt het verdrag niet te ondertekenen en Amerika staat te sarren aan de zijlijn. Wordt het niet eens tijd om het klimaatverdrag van Kyoto dood te verklaren? De verleiding is groot, vooral vanwege het slechte rapport dat de Europese milieucommissaris Walström zichzelf dinsdag gaf.

Daarin stond dat zelfs Europa, de enige echte supporter van het Kyoto-protocol, over zeven jaar 7,5 procent méér broeikasgas dreigt uit te stoten dan in het kader van het verdrag is toegestaan. Wat kan dan nog van de rest van de wereld worden verwacht?

Toch lijkt het verstandiger met de rouwbrief te wachten - ook al ziet het er inderdaad somber uit voor het klimaatverdrag dat in 1997 nog met instemming van de hele wereld werd opgesteld. Het treedt in werking wanneer 55 landen samen verantwoordelijk voor 55 procent van de werelduitstoot hebben geratificeerd.

Maar vorig jaar trokken de VS zich terug en Rusland aarzelt. Zonder Rusland komt er geen meerderheid en is het afgelopen met het verdrag.

Dat is méér dan papierverspilling, want zonder verdrag geen internationale handel in emissierechten; geen gesubsidieerde milieuprojecten in de Derde Wereld en geen afspraken over het vastleggen van koolstof in bossen. Kortom, geen van de broze compromissen en compensaties die veel landen hebben overgehaald juist wél mee te doen.

Wat dit beeld vertroebelt, is dat Rusland zich zeer bewust is van zijn machtspositie en niet aarzelt daar maximaal gebruik van te maken. Dinsdag liet een adviseur van president Poetin weten dat Kyoto voor Rusland 'onaanvaardbaar' is, omdat het er te veel economische schade van zou ondervinden.

Precies hetzelfde zei de adviseur, Andrei Illarionov, afgelopen oktober tijdens een klimaatconferentie in Moskou. Maar toen viel er volgens hem wel over te praten, bijvoorbeeld wanneer Rusland lid zou mogen worden van de Wereldhandelsorganisatie (WTO).

Nog steeds gaan velen ervan uit dat Rusland wisselgeld zoekt voor het ondertekenen van Kyoto en bovendien zekerheidshalve de parlementsverkiezingen afwacht. Woensdag liet de onderminister van economische zaken Tsikhanov, weten dat Rusland nog steeds 'richting Kyoto beweegt'.

Invloedrijke Amerikanen hebben Rusland herhaaldelijk proberen over te halen Kyoto definitief de rug toe te keren. Voorafgaand aan de klimaatconferentie in Moskou werd het land bezocht door oud-president Bush en oud-minister van Buitenlandse Zaken Kissinger. Aan de EU en Canada liet president Poetin echter weten dat de intentie om het verdrag te ondertekenen overeind blijft.

Bovendien: ook in de Verenigde Staten worden vergaande initiatieven ontwikkeld die nauw aansluiten bij het Kyoto-verdrag. Vorige maand stemde de Amerikaanse Senaat over een wetsvoorstel dat tweeduizend concrete emissieplafonds vaststelt gecombineerd met emissiehandel. Onder druk van president Bush werd de wet weliswaar afgestemd, maar verscheidene Republikeinse senatoren stemden voor en wellicht wordt het systeem toch in enkele staten ingevoerd. De geest van Kyoto waart dus, verzwakt maar levend, zelfs rond in Washington.

En wat te denken van het slechte nieuws uit Europa? Met het huidige pakket maatregelen zullen volgens het rapport van Wallström alle Europese landen (op Groot-Brittannië en Zweden na) hun doelstelling missen om in 2010 8 procent minder broeikasgas uit te stoten dan in 1990.

De timing van de nota is niet toevallig. In Milaan is deze week een nieuwe klimaatconferentie begonnen . In werkelijkheid kijken veel Europese landen al verder dan de huidige maatregelen. Ze werken aan extra voorstellen of passen die al toe . Wanneer ook dit pakket wordt doorgevoerd, komt de grens van 8 procent alsnog in zicht. Nederland is zo'n matige middenmoter die met extra maatregelen nét aan de Kyoto-verplichting kan voldoen. Zeven van de acht nieuwe lidstaten in Oost-Europa halen de norm ruim.

Met een Europa dat het vermoedelijk wel haalt, een Rusland dat mogelijk door de bocht gaat en een Amerika dat intern verdeeld is, zijn de berichten over het overlijden van Kyoto-protocol vooralsnog dus sterk overdreven. Maar het levensgevaar - dat blijft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden