Tandartsen oneens met plan mondhygiënisten op proef meer bevoegdheden te geven. Maar waarom?

Minister Bruins van Medische Zorg wil mondhygiënisten op proef meer bevoegdheden geven, zoals zelfstandig gaatjes vullen. Dat zou tandartsen moeten ontlasten. Maar de Associatie Nederlandse Tandartsen is mordicus tegen. Mondhygiënisten zouden dat niet aankunnen.

Een tandarst en zijn assistent aan het werk.Beeld Van Den Bergh Freek

Wat staat er in de plannen van Bruins?

De minister wil in 2020 een experiment van vijf jaar beginnen dat mondhygiënisten in staat stelt zelfstandig röntgenfoto's te maken, verdovingen uit te voeren en 'primaire caviteiten' te behandelen: kleine, eerste gaatjes te vullen, waarbij ze ook moeten boren.

Dat mogen de mondhygiënisten nu ook al - de handelingen zijn onderdeel van hun vierjarige opleiding - maar tot nu toe alleen onder supervisie van een tandarts. In de nieuwe plannen mogen zij de handelingen ook zelfstandig uitvoeren, zodat ze makkelijker een eigen praktijk kunnen beginnen.

Volgens Bruins (VVD) krijgen tandartsen zo meer tijd 'voor werkzaamheden die een academische opleiding vereisen'. Denk aan ingewikkelde patiënten, wetenschappelijk onderzoek, het aansturen van de tandartsenpraktijk. Noodzakelijk, vindt Bruins, want de capaciteit aan zorgverleners in de mondzorg vergt 'een nog betere inzet'. Er is een tekort aan tandartsen: er gaan elk jaar meer tandartsen met pensioen dan er instromen.

Waarom zijn de tandartsen zo boos over het plan?

Volgens Jan-Willem Vaartjes, voorzitter van de Associatie Nederlandse Tandartsen (ANT), is de veiligheid van de patiënten in het geding. Tandartsen werken graag met assistenten en mondhygiënisten onder één dak, samen in één patiëntendossier onder supervisie van de tandarts. Als er dan iets misgaat als de mondhygiënist aan de stoel staat, zegt hij, kan de tandarts meteen ingrijpen. 'Ook eerste gaatjes kunnen heel groot zijn, je kunt een zenuw raken die dan bloot komt te liggen. Zelfstandige mondhygiënisten hebben de kennis en kunde niet om dat op te lossen.'

Ook de timing van Bruins zet kwaad bloed. Mondhygiënisten en tandartsen zijn al jaren in overleg over een 'taakherschikking', in februari zouden de plannen daarvoor af zijn. Bruins doorkruist dat nu.

Albert Feilzer, decaan van Acta, de academische opleidingen tandheelkunde van de Universiteit van Amsterdam en de VU, noemt het besluit van de minister onverantwoord. 'Het wordt ervaren als een doelbewuste schop tegen de schenen van de tandartsen die tot ruzie leidt die geen doel dient'. Er zijn volgens Feilzer veel grotere problemen waarmee de minister zich zou moeten bezighouden: dat de mondzorg voor volwassenen niet verzekerd is en voor een toenemend deel van de bevolking daarom niet meer toegankelijk is.

De tandheelkundige opleidingen kunnen zich onder bepaalde voorwaarden best vinden in een verzelfstandigde positie van de mondhygiënisten, zegt Feilzer. 'Daarom baal ik hiervan. De nieuwe minister is verkeerd voorgelicht. De afspraak was dat we in gezamenlijk overleg de aanvullende opleidingseisen zouden inventariseren.'

Volgens de minister is dat overleg al jaren aan de gang en kwamen de partijen er maar niet uit. Dan moet je op een gegeven moment de knoop doorhakken, zei hij gisteren in de Kamer.

Wat vinden de mondhygiënisten ervan?

Die vinden de plannen van de minister juist niet ver genoeg gaan. Ook mondhygiënisten die de twee- of driejarige opleidingen volgen zouden zelfstandig aan de slag moeten kunnen, mits zij de juiste papieren hebben behaald, zegt Adwin Peeks, van de Nederlandse vereniging van mondhygiënisten. 'De oproep van de ANT is heel spijtig, bijna onfatsoenlijk, na al ons overleg. Alles wat nu in de plannen staat van de minister, gebeurt al jaren. Het enige verschil is dat straks de mondhygiënisten het zelf kunnen initiëren en geen toestemming meer nodig hebben van de tandarts.'

Zijn de tandartsen niet gewoon bang voor broodroof?

Zeker niet, zegt Vaartjes van de ANT. 'Als dat zo zou zijn, zouden we ook niet willen dat er extra tandartsen worden opgeleid. We komen juist om in het werk.' 'We zijn bang voor het hachje van de patiënt, niet dat van onszelf', zegt Hans Scholten van de KNMT, de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering van de Tandheelkunde. Volgens decaan Feilzer maken de plannen voor de totale zorgkosten niets uit. 'De tarieven voor tandarts en mondhygiënist zijn exact hetzelfde.'

En nu?

De KNMT, met zesduizend aangesloten tandartsen de grootste beroepsvereniging, heeft zich nog niet aangesloten bij de stakingsactie, 'maar we sluiten niet uit dat we dat alsnog gaan doen. Deze proef moet van tafel.' Dat vindt ook initiatiefnemer Vaartjes en daarom moet er een gesprek komen met minister Bruins. 'Dat is hoognodig'.

Ook de tandheelkundige opleidingen en de mondhygiënisten willen snel praten. Peeks: 'Het is nu even lastig, maar we moeten als professionals met elkaar omgaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden