Taboe op depressie breken met 'Depressiegala'

Depressie. Zoals je vroeger over kanker sprak, spreek je nu over depressie: in bedekte termen. Het eerste feest ter wereld over de gevreesde ziekte van tegenwoordig moet dat taboe slechten.

Martine Sandifort in haal rol van Dokter Corrie. Sandifort kampte in het verleden met een depressie.Beeld ANP

Het klinkt wat ongezellig, een feest voor de depressievelingen. Maar vanavond gebeurt het in Amsterdam: daar wordt het eerste Depressiegala gehouden, een wereldwijde primeur.

Te gast zijn bekende Nederlanders die zelf of van nabij kampten met depressies of angsten: Karin Bloemen, Mike Boddé, Wende Snijders, Martine Sandifort en Javier Guzman. Ze treden op en er is een openbaar interview met patiënten.

Psychiater Esther van Fenema van het Leids Universitair Medisch Centrum stortte een jaar geleden haar hart uit in een column. 'Ik was pissig dat er zoveel kankergala's waren', zegt ze. 'Ik zag overal feesten en benefietgala's voor lichamelijke ziekten, zoals het Pink Ribbon Gala of Sta Op tegen Kanker. Maar niemand organiseerde iets voor depressies.'

Beeld de Volkskrant

Terwijl ze om zich heen zoveel mensen ziet die aan de ziekte lijden. 'Zestig procent van mijn patiënten komt dáárvoor. Ik heb in mijn praktijk veel mensen die het aan niemand vertellen. Die zich schamen en ten onrechte denken: het is mijn eigen schuld, ik ben zwak, had ik maar positiever geleefd. Tegen mij als psychiater zeggen ze: bel me alleen op momenten dat niemand het kan horen.'

Ze raakte erover aan de praat met psychiater Bram Bakker. Samen besloten ze dat er een Depressiegala moest komen. 'De manier waarop met depressie wordt omgegaan, is te vergelijken met kanker in de jaren zestig: toen praatte iedereen over 'K'.'

De buitenwereld reageert volgens Esther van Fenema vaak met 'opbeurende' zinnen als: ik ben ook weleens somber joh, of: kom op, het glas is niet half leeg, maar half vol. Maar volgens Fenema voelen mensen met een depressie zich alsof ze niet meer wakker worden uit een nachtmerrie. 'Sommigen voelen helemaal niks meer, zijn van binnen één zwart gat. Of ze denken de hele dag: ik wil alleen maar dood. Ze voelen zich fokking waardeloos. Bijna elke dag zien we hier in het ziekenhuis mensen op de Eerste Hulp die een zelfmoordpoging hebben gedaan.'

Jaarlijks maakt meer dan een miljoen Nederlanders een depressie door: 9 procent van de vrouwen en 6 procent van de mannen, zo blijkt uit vandaag gepubliceerd onderzoek van het CBS. Wereldgezondheidsorganisatie WHO schat dat in 2020 depressie behoort tot de topdrie van ziekten die het meeste gezondheidsverlies geven.

'Het is een welvaartsziekte', zegt Van Fenema. 'Sommige mensen hebben aanleg, maar er zijn ook omgevingsfactoren die meespelen, zoals stress. De prestatiedruk is hoog. Mensen raken ook overprikkeld door sociale media. Wat je nu in één dag te verstouwen krijgt aan prikkels, had je vroeger in een week. En mensen gaan steeds op zoek naar sterkere prikkels.'

Zelf had ze last van paniekaanvallen. 'Op die momenten denk je dat je gek wordt of dat je dood gaat. Er zijn studies die suggereren dat bij artsen, en zeker bij psychiaters, best veel psychische klachten voorkomen. Voor artiesten geldt dat ook. Het is ook de schaduwzijde van talent. Het is nu over bij mij. Maar als ik last heb van stress, weet ik dat ik moet oppassen.'

Niet alle bekende Nederlanders met depressies die werden gevraagd voor het gala waren even happig. 'De gêne is ontzettend groot', zegt medeorganisator en psychiater Bram Bakker.'Ook mensen die er eerder openlijk voor zijn uitgekomen, vinden het nog steeds moeilijk om erover te praten.'

Hij had een tijdlang contact met een jonge profvoetballer uit de eredivisie, die zijn verhaal wilde vertellen op het gala. 'Maar zijn zaakwaarnemer en de club hebben het hem verboden. Ze zeiden: no way jongen, wat ze jou gaan toeschreeuwen op het veld, zal erger zijn dan oerwoudgeluiden. Ze waren er zeker van dat het zijn voetbalcarrière zou benadelen. Dat zou kunnen. Maar daar heb je precies het dilemma. Want hoe krachtig zou het zijn als hij het wel zou doen?'

De organisatie nam voor het gala een filmpje op met schaatser Stefan Groothuis. 'Hij is er open over', zegt Bakker. 'Maar sindsdien is er nooit iemand meer geweest die hem er niet aan herinnert. Alle journalisten vragen hem naar twee dingen: schaatsen en depressies.'

Bakker behandelde naar eigen zeggen voetballers met enorme faalangst, doodsbang voor de commentaren op de tribune. Dat psychische klachten zo'n groot taboe zijn, is 'te treurig voor woorden', zegt hij. 'Je zult maar piloot zijn, verslaafd en depressief. Ik heb het afgelopen jaar meerdere piloten gezien die dat niet melden aan hun werkgever. Wat ik daarmee doe? Ik heb dan de neiging om een depressiegala te organiseren.'

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden