Tabaksblat preekt de revolutie

IS ER BIJ Unilever sprake van evolutie of revolutie? De analist van een effectenbank die deze vraag een jaar geleden opwierp, hield het op het eerste....

'Een vrij drastische bijsturing van de strategie', noemde Unilever-bestuursvoorzitter Morris Tabaksblat gisteren het besluit om National Starch and Chemical Company (NSC), Quest International, Unichema International en Crosfield in de etalage te zetten. Een bijsturing die zeker als 'verrassend' zou worden opgevat, zo zei Tabaksblat.

Om meer dan één reden heeft hij daarin gelijk. De voorgenomen verkoop, die nog dit jaar zijn beslag moet vinden, is allereerst verrassend omdat de bedrijven bijzonder winstgevend zijn. Terwijl de verkoop van ijsjes en theedranken een brutomarge opleverde van 8,8 procent, scoorden de chemie-activiteiten 14,1 procent. Beduidend meer dan Unilever als geheel behaalt.

De verkoop is ook verrassend omdat specialistische chemische producten tot voor kort tot de kernactiviteiten van het concern werden gerekend. Dat zijn na gisteren was- en schoonmaakmiddelen, voedingswaren, cosmetica- en overige personal care-producten.

'Een laatste stap in de recente bezinning op de kernactiviteiten', zei Tabaksblat dinsdag. Al jaren is Unilever bezig met een permanente herschikking van de bedrijvenportefeuille. Die strategie werd uitgezet door Tabaksblat's voorganger, Floris Maljers. Onder diens leiding trok het concern zich terug uit zaken die duidelijk niets met die kernactiviteiten te maken hebben, zoals verpakkingen, zalmkwekerijen en interieurdecoratie.

Die herschikking leverde niet de gewenste verbetering op, zodat Tabaksblat en zijn Britse collega-bestuurder Nial FitzGerarld vorig jaar besloten nog een andere dimensie aan het begrip core-business toe te voegen: kern-activiteiten die onder het Unilever-gemiddelde presteerden, zouden onder de loep worden gelegd. Lukt het niet om het winstniveau ervan te verbeteren, dan volgt sanering of verkoop.

Wat het betekent om op die hitlist te staan, weten ze inmiddels bij Unilever Vlees Groep in Oss (Unox, Chicken Tonight, Royco) en Van den Bergh Nederland (Blue Band, Becel, Liptonice, Calvé). Beide bedrijven werden samengevoegd en gelijk gesaneerd. Verder van huis overkwam de Amerikaanse bedrijven Thomas J. Lipton en Van den Bergh Foods hetzelfde, evenals de Indiase dochters Hindustan Lever en Brooke Bond Lipton.

Andere bedrijven werden verkocht. Vorig jaar trof 23 ondernemingen dat lot. Daar zaten ook bedrijven bij die tot de kern van het concern worden gerekend, zoals een producent van pannekoekmixen en siropen in de VS.

Het doel van de operatie is tweeledig. Wie Unilevers resultaten van de afgelopen jaren vergelijkt met die van concurrenten als het Zwitserse Nestlé en het Amerikaanse Procter & Gamble, komt tot de conclusie dat Unilever beduidend lagere winstmarges laat zien. Het effect op de beurskoers laat zich raden: sinds eind jaren '90 presteerde het aandeel beduidend onder het gemiddelde op de Amsterdamse beurs.

Tegelijkertijd zijn er de afgelopen jaren nogal wat landen bijgekomen die voor westerse fabrikanten altijd afgesloten waren. Markten als China, Rusland of Vietnam bieden volop kansen, maar je moet er wel zitten. Unilever heeft zich tot doel gesteld dominante marktposities in die landen op te bouwen, operaties waarvoor het veel geld nodig heeft.

Verkoop van de vier chemiebedrijven levert Unilever veel geld op. Momenteel worden er in de chemiesector, waar een concentratietendens gaande is, hoge prijzen betaald voor bedrijven als NSC en Quest. 'Gezien de markt is het geen slecht moment om verkoper te zijn', zei Tabaksblat. Gespeculeerd wordt al op een opbrengst van 10 miljard.

Met dat geld kan Unilever in één klap op de emerging markets aan de weg timmeren, de bestaande Europese voedselbedrijven verder stroomlijnen en meerdere merken uitbouwen tot global brands. Evolutie of revolutie? Gezien de recente drastische reshuffle is er eerder iets voor het laatste te zeggen.

Hans Faber

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden