Taalkundigen doen publicaties voortaan zelf

De redacties van vijf internationale wetenschappelijke taaltijdschriften vertrekken bij hun huidige commmerciële uitgevers en beginnen voor zichzelf. Voortaan zullen hun artikelen gratis voor iedereen - via zogeheten open access - op de website LingOA te lezen zijn. Nu zijn daarvoor dure abonnementen nodig.

Beeld Lex van Lieshout

Twee van de vijf titels zitten bij marktleider Elsevier, die tot nog toe een deal met de universiteiten over zulke open access afhoudt.

De uittocht is een initiatief van Nederlandse wetenschappers. Zes Nederlandse universiteiten en de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) zijn enthousiast over de stap van de linguïsten en bieden de redacties faciliteiten en financiële steun, zo maken ze later vandaag bekend.

De instellingen pleiten al langer voor het open access-systeem voor wetenschappeljke artikelen en tijdschriften. Het zou beter passen bij het gegeven dat de gepubliceerde kennis met publiek geld is gefinancierd. Wetenschappers voeren bovendien onbetaald de redactie en beoordelen stukken maar zijn niettemin veel geld kwijt aan abonnementen.

Abonnementen zijn gratis

Bij open access betalen de auteurs en hun universiteit voor de publicatiekosten, maar zijn abonnementen gratis. Volgens de universiteiten volstaat daarvoor het budget dat nu aan abonnementen wordt uitgegeven, maar de uitgevers voorzien dat de omschakeling meer geld gaat kosten.

De Nederlandse universiteiten onderhandelen al meer dan een jaar tevergeefs met uitgever Elsevier, marktleider op het gebied van wetenschappelijke tijdschriften, over een overstap naar het open access-systeem. Andere uitgevers als Springer maakten die overstap al.

Hoofdonderhandelaar voor de universiteiten Gerard Meijer, ook collegevoorzitter van de Raboud Universiteit Nijmegen, polste eerder dit jaar Nederlandse wetenschappers of ze bereid zouden zijn bij Elsevier te vertrekken of anders niet meer te publiceren.

Elsevier betreurt vertrek

De stap van de taalkundigen met LingOA lijkt daarvan het eerste concrete resultaat. Twee titels vertrekken al in 2016, zo is het plan: Labphon en het Journal of Portuguese Linguistics. Drie andere redacties staan op het punt zich los te maken.

Uitgever Elsevier zegt de stap van de betreffende redacties te betreuren, omdat de uitgever momenteel al eigen modellen voor open access ontwikkelt en aanbiedt. 'Wij hebben grote waardering voor onze editors en als een redactie er inderdaad voor zou kiezen om weg te gaan, zouden wij dat betreuren. Uiteindelijk gaat het alleen om wat de wetenschapper wil: toegang tot kwaliteitscontent en verschillende publicatiemogelijkheden, inclusief open access.'

Staatssecretaris Sander Dekker wil dat de meerderheid van de Nederlandse wetenschappers binnen afzienbare tijd in openbare bladen publiceert; vanaf 2025 moet open access de norm zijn. Hij begrijpt de stap van de taalwetenschappers. 'Er komt een moment dat onderzoekers niet meer willen wachten op de uitgevers.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.