Supervrouw zoekt superman

Mooie gezichten en lichamen voldoen vaak aan de regels van de Gulden Snede. Het signaal dat ze daarmee uitzenden: onze genen zijn gevarieerd en we maken gezonde baby's....

De website van Marquardt Beauty Analysis toont de ideale vorm voor een vrouwengezicht. Nieuwsgierigen kunnen het downloaden en als een soort masker over een foto van hun eigen gezicht leggen. Een plastisch chirurg kan dan eventuele ongerechtigheden gladstrijken.

Oprichter van de Californische onderneming Stephen R. Marquardt, gepensioneerd kaakchirurg met een passie voor wiskunde, is gefascineerd door de 'Gulden Snede': de mysterieuze maatvoering met een verhouding van 1:1,618.

Sinds eeuwen buigen kunstenaars, architecten en zelfs biologen zich over deze uitsnede, ook wel phi-factor geheten, welke niet alleen de mens, maar ook diens Schepper als uiterst aangenaam zou voorkomen. Want phi is behalve in door mensen gemaakte voorwerpen, ook terug te vinden in slakkenhuizen, bloemen, insecten en zelfs walvissen.

Ook in het menselijk lichaam, zoals in de verhouding tussen vingers en vingerkootjes, voor-en zijtanden, lichaamslengte en -breedte en hoofd en romp, zit vaak de Gulden Snede verborgen.

En het ideale gezicht kent, behalve symmetrie, talloze gulden driehoeken, vijfhoeken en tienhoeken in de afstanden tussen ogen, neus, mond, lippen, wenkbrauwen en kaaklijn, constateert Marquardt.

Een archetype, een soort ideaal masker, van het menselijke gezicht zou ergens in onze hersenen zijn opgeslagen, denkt Stephen Marquardt. Dat archetype gebruiken we om levende wezens te herkennen als mensen. Voor mannen en vrouwen - en ook voor diverse etnische groepen - zijn er verschillende, maar sterk op elkaar lijkende, archetypen.

En al die archetypen zijn gecomponeerd uit geometrische figuren op basis van de Gulden Snede. Vandaar dat we gezichten die daaraan voldoen het mooist vinden.

Voor dat u naar de plastisch chirurg rent om uw gezicht volgens de Gulden Snede te laten verbouwen, is het goed te weten dat niemand, welke beauty ook, volledig voldoet aan het masker van Marquardt. Er zijn zelfs mensen die zich afvragen of zo'n ideaal gezicht niet snel gaat vervelen en zij constateren dat we bouwwerken, kunstwerken en zelfs muziekstukken die de Gulden Snede bevatten misschien mooier vinden dan andere, maar dat dit zeker niet bewezen is.Toch is het intrigerend dat niet alleen door de eeuwen heen, maar ook in veel verschillende culturen eenzelfde soort gezicht aantrekkelijk wordt gevonden. En dat, ondanks modieuze voorkeuren, ook bepaalde verhoudingen in de lichaamsbouw van zowel mannen als vrouwen aantrekkelijk gevonden worden.

Uit diverse onderzoeken blijkt dat mannen de voorkeur geven aan vrouwen met een taille/heup-verhouding van 0,7 - of de cultuur of de mode nu mollig of juist graatmager voorschrijft. Voor mannen moet die taille/heup-verhouding echter niet boven de 0,9 komen en vrouwen vallen vooral op mannen met een schouder/taille-verhouding van 1,40. Slechts weinig mannen voldoen aan dit Supermanmodel.

Er is natuurlijk veel variatie in wat mensen mooi of lelijk vinden, maar een paar aspecten komen duidelijk vaak en universeel terug. Een mooi vrouwengezicht heeft vooral grote ogen en volle lippen en dat van mannen een krachtige kaaklijn, dieper liggende ogen en dunne lippen. Lange mannen blijken mooier dan kleine.

En of vrouwen een man mooi vinden, wordt meer bepaald door diens schouder/heup-verhouding dan door de taille/heup-verhouding. Dat geldt voor mannen tot een jaar of 30, bij hen gaan vrouwen voor Superman. Ze blijken hen vooral te beoordelen op hun uiterlijk - fysieke dominantie - en wat oudere mannen vooral status - sociale dominantie. Maar mannen met een appelvorm vinden ze altijd minder aantrekkelijk.

'Die universele karakteristieken voor schoonheid hebben alles te maken met voortplanting', zegt psycholoog dr. Pieternel Dijkstra. De Groningse adviseur en publicist promoveerde op een onderzoek naar jaloezie en partnerkeuze. 'Ook al kent een moderne samenleving voorbehoedsmiddelen, de evolutionaire koppeling van partnerkeuze aan nageslacht is zo diep geworteld dat deze onbewust een belangrijke rol bij onze keuzen speelt.'

Dus de vonk die overspringt bij het zien van een potentiële partner wordt meer bepaald door de belofte van het produceren van succesvol kroost dan door rationele overwegingen. En hoeveel en hoe succesvol dat kroost zal zijn, wordt in hoge mate bepaald door de vruchtbaarheid van de ouders, hun sociale status en een gezonde genencombinatie.

Het is banaal, maar iemands uiterlijk herbergt meer van die elementen dan we bevroeden. Vandaar dat we zo iemand eerder 'mooi' vinden.

De relatie tussen taille en heupen van vrouwen bijvoorbeeld, zegt iets over hun vruchtbaarheid. Wie een taille/heup-verhouding van 0,7 heeft, blijkt sneller zwanger en bevalt gemakkelijker. Lange mannen stralen overwicht uit en hebben vaker een hogere sociale status in de groep. Maar een appelvorm bij mannen is een teken van ongezondheid, terwijl brede schouders duiden op een flinke dosis testosteron.

Dat geldt ook voor kenmerken van het gezicht. De hoeveelheid vrouwelijke en mannelijke geslachtshormonen bepalen de mate waarin het babyface van een kind tijdens de puberteit verandert in een meer volwassen vrouwen-of mannengezicht.

Kortom, ook hier zijn het de genen die het 'm doen. Genen die de hormoonproductie aansturen, maar ook genen die andere eigenschappen beïnvloeden, zoals de algehele gezondheid. De protserige pauwenstaart laat de vrouwtjes zien: 'kijk eens hoe fit ik ben, dat ik mijn zo'n gevaarlijk opvallende en onpraktische staart kan permitteren'. En zo vertellen het menselijke lichaam en gezicht ook iets over de fitte genen. Symmetrie bijvoorbeeld laat zien dat de betreffende persoon niet is getroffen door parasieten, enge ziekten of aangeboren afwijkingen en ook suggereert ze een gevarieerde genetische opmaak.

Grote variatie in de genen vergroot de kans van een individu om zich aan te passen aan veranderende omstandigheden.

Een dergelijke partner voor je kinderen doet hun kans op succes toenemen. Schotse onderzoekers vonden onlangs dat mensen die door anderen mooi gevonden worden, een grotere variatie hebben in de genen van hun immuunsysteem dan anderen.

Dijkstra: 'Iemand zou bijvoorbeeld kunnen opscheppen over zijn prestaties. Als vrouwen, bij een kortdurend contact, geen gelegenheid hebben dat te controleren, letten ze vooral op het uiterlijk, want daarover kan iemand niet liegen. Wij denken dat die keuze wordt ingegeven door de relatie tussen uiterlijk en 'goede genen'.' Lelijke mannen kunnen hun gebrek aan uiterlijk compenseren door hun status. Vrouwen gaan liever uit met een lelijke man in een maatpak dan met een mooie in een Burgerking-pakje.

Vanuit evolutionair oogpunt is het nastreven van schoonheid, bijvoorbeeld door plastische chirurgie, dus bedrog. Want dat bezoedelt de spiegel die aan potentiële partners iets laat zien over de overlevingskans van onze kinderen. Maar misschien is dat sluwe bedrog in het huidige tijdperk van Homo Intellectualis juist weer een kenmerk van fitness.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.