'Superaardes hebben oceanen en continenten, net als aarde'

Superaardes - planeten die een paar keer zo groot zijn als onze eigen thuisplaneet - hebben mogelijk ook oceanen en continenten. Tot die conclusie komt Nick Cowan van de Northwestern University. Eerder was altijd aangenomen dat de grote broertjes van de aarde volledig bedekt zouden zijn door een wereldwijde oceaan.

Een artist's impression van superaarde GJ 1214b.Beeld NASA/CfA/David Aguilar

Met de ruimtetelescoop Kepler zijn de afgelopen jaren veel superaardes ontdekt. Door de bank genomen zijn ze twee keer zo groot als de aarde, en bestaan ze uit min of meer dezelfde materialen. Dat betekent dat hun oppervlak vier keer zo groot is als dat van de aarde, en hun massa ongeveer tien keer zo groot.

Als de hoeveelheid water op en in de planeet gerelateerd is aan de massa, bevatten superaardes dus ook tien keer zo veel water. Omdat het oppervlak 'slechts' vier keer zo groot is, zijn de oceanen er dieper, en omdat het reliëf van een superaarde geringer is dan dat van onze eigen planeet, als gevolg van de sterkere zwaartekracht, is de verwachting dat ze geheel door een oceaan zijn bedekt.

Hogere druk op oceaanbodems
Maar volgens Cowan kunnen superaardes toch ook continenten hebben. Een deel van de watervoorraad van een planeet bevindt zich namelijk in de gesteentemantel, en dat percentage is voor superaardes hoger dan voor onze eigen planeet: de hogere druk op de oceaanbodems heeft tot gevolg dat er meer water in de mantel terechtkomt. Het gevolg is dat de oceanen aan het oppervlak van een superaarde minder diep zijn dan tot nu toe altijd is aangenomen, en dat er ondanks het geringere reliëf wel degelijk continenten kunnen voorkomen.

De vraag of een planeet continenten heeft is van belang voor de leefbaarheid. Verwering van oppervlaktegesteenten, met de bijbehorende atmosferische koolstofcyclus, heeft een stabiliserende invloed op het klimaat van een planeet. Het klimaat op een 'waterwereld' is dus veel minder stabiel.

Cowan presenteerde zijn conclusies op de 223ste bijeenkomst van de American Astronomical Society. Het zal nog wel even duren voordat zijn 'voorspelling' kan worden getest; daarvoor zijn extreem krachtige ruimtetelescopen nodig.

www.allesoversterrenkunde.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden